پذیرش منطقه‌بندی بهداشتی از سوی اروگوئه، آخرین محدودیت تجاری با دامنه سراسری علیه محصولات طیور برزیل را پایان داد. با این حال، محدودیت‌های وارداتی برای ایالت سانتا کاتارینا همچنان برقرار است و دولت برزیل در تلاش است دامنه این محدودیت‌ها را به مناطق مشخص‌شده درگیر بیماری محدود کند.
وزارت کشاورزی و دامداری برزیل اعلام کرد که با تصمیم اروگوئه برای پذیرش اصل منطقه‌بندی بهداشتی و ازسرگیری واردات محصولات طیور از سایر ایالت‌های برزیل، آخرین محدودیت تجاری با دامنه سراسری علیه این کشور برطرف شده است. این تصمیم در روز جمعه، ۶ نوامبر ۲۰۲۶، اتخاذ شد و به این ترتیب برزیل توانست در مدت ۱۹ روز محدودیت‌های سراسری اعمال‌شده پس از شناسایی کانون بیماری نیوکاسل در ایالت سانتا کاتارینا را برطرف کند.
وزارت کشاورزی برزیل این دستاورد را نتیجه همکاری نهادهای مسئول در حوزه دفاع بهداشتی دام و طیور، مذاکرات فنی با شرکای تجاری و ارائه اطلاعات مربوط به وضعیت اپیدمیولوژیک و اقدامات کنترلی این کشور عنوان کرده است.
آغاز ماجرا؛ شناسایی بیماری نیوکاسل در سانتا کاتارینا
نخستین کانون بیماری نیوکاسل در ۱۸ اکتبر ۲۰۲۶ در یک واحد تجاری پرورش بوقلمون گوشتی در شهر نوا ایتابرابا، واقع در ایالت سانتا کاتارینا، شناسایی شد. این رخداد پس از انجام بررسی‌های اپیدمیولوژیک و آزمایش‌های تشخیصی تأیید شد و نگرانی‌هایی را درباره وضعیت بهداشتی صنعت طیور برزیل و تداوم صادرات این محصولات به بازارهای بین‌المللی ایجاد کرد.
بیماری نیوکاسل یک بیماری ویروسی واگیردار در پرندگان اهلی و وحشی است که می‌تواند خسارات قابل توجهی به واحدهای پرورش طیور وارد کند. شناسایی این بیماری در واحدهای تجاری، به دلیل الزامات بهداشتی بازارهای واردکننده، می‌تواند زمینه‌ساز اعمال محدودیت بر تجارت محصولات طیور شود.
پس از تأیید نخستین کانون، وزارت کشاورزی برزیل با صدور مقررات اضطراری بهداشتی، وضعیت اضطرار بهداشتی دام را به مدت ۶۰ روز در چهار شهر نوا ایتابرابا، آگواس فریاس، کورونل فریتاس و نوا ارشیم اعلام کرد. هدف از این اقدام، تشدید نظارت‌های اپیدمیولوژیک، کنترل جابه‌جایی طیور و جلوگیری از گسترش بیماری در منطقه بود.
در ادامه، کانون‌های دیگری نیز در محدوده تحت نظارت شناسایی شدند. وزارت کشاورزی در ۲۵ اکتبر از شناسایی کانون جدید در یک واحد پرورش طیور در کورونل فریتاس خبر داد. این مورد در محدوده محدودیت‌های قبلی قرار داشت و به همین دلیل، تغییر گسترده‌ای در محدوده کنترل بهداشتی ایجاد نکرد. اقدامات کنترلی، بررسی‌های اپیدمیولوژیک و تخلیه بهداشتی واحدهای درگیر در دستور کار قرار گرفت.
اقدامات فوری برای مهار بیماری و حفاظت از صنعت طیور
پس از شناسایی نخستین کانون، وزارت کشاورزی برزیل و نهادهای مسئول در ایالت سانتا کاتارینا مجموعه‌ای از اقدامات اضطراری را اجرا کردند. این اقدامات شامل قرنطینه واحدهای درگیر، محدودیت جابه‌جایی پرندگان، بررسی وضعیت واحدهای پرورشی اطراف، نمونه‌برداری و پایش بهداشتی منطقه بود.
فرآیند حذف بهداشتی پرندگان در واحد نخست از ۱۹ اکتبر آغاز شد و در ۲۰ اکتبر به پایان رسید. پس از آن، عملیات پاک‌سازی و ضدعفونی تأسیسات مطابق پروتکل‌های بهداشتی ادامه یافت.
در واحدهای دیگر نیز با شناسایی موارد جدید، اقدامات مشابهی در دستور کار قرار گرفت. شرکت توسعه یکپارچه کشاورزی سانتا کاتارینا (CIDASC) و وزارت کشاورزی برزیل با همکاری نهادهای محلی، نظارت بر واحدهای تجاری و سایر واحدهای پرورش طیور در منطقه را گسترش دادند.
هم‌زمان، برزیل وقوع بیماری را به سازمان جهانی بهداشت حیوانات (WOAH/OMSA) و شرکای تجاری خود اطلاع داد و اطلاعات فنی مربوط به وضعیت بیماری و اقدامات کنترلی را در اختیار آن‌ها قرار داد.
تصمیم اروگوئه؛ پایان محدودیت‌های سراسری
پس از شناسایی بیماری، برخی از شرکای تجاری برزیل محدودیت‌هایی را برای واردات محصولات طیور این کشور اعمال کردند. دامنه این محدودیت‌ها در همه بازارها یکسان نبود؛ برخی کشورها واردات از کل خاک برزیل را متوقف کردند و برخی دیگر محدودیت‌ها را به ایالت سانتا کاتارینا اختصاص دادند.
در روزهای منتهی به تصمیم اروگوئه، روند پذیرش منطقه‌بندی بهداشتی از سوی شرکای تجاری ادامه داشت. در ۵ نوامبر ۲۰۲۶، مالزی نیز با پذیرش این رویکرد، محدودیت‌های خود را به ایالت سانتا کاتارینا محدود کرد. در آن مقطع، اروگوئه تنها کشوری بود که همچنان محدودیت‌هایی با دامنه سراسری علیه محصولات طیور برزیل اعمال می‌کرد.
سرانجام در ۶ نوامبر، اروگوئه اعلام کرد منطقه‌بندی بهداشتی برزیل را به رسمیت می‌شناسد و واردات محصولات طیور از سایر ایالت‌های این کشور را از سر می‌گیرد. با این تصمیم، هیچ‌یک از شرکای تجاری برزیل دیگر واردات محصولات طیور از سراسر خاک این کشور را به دلیل این رخداد متوقف نکرده‌اند.
منطقه‌بندی بهداشتی چیست و چرا برای تجارت اهمیت دارد؟
منطقه‌بندی بهداشتی به این معناست که در زمان شناسایی یک بیماری دامی یا طیور، محدودیت‌های تجاری بر اساس محدوده جغرافیایی واقعی وقوع بیماری و ارزیابی شرایط بهداشتی مناطق مختلف تعیین شوند؛ نه اینکه تمام تولیدات یک کشور به دلیل بروز یک کانون محدود، مشمول ممنوعیت وارداتی شوند.
در این رویکرد، کشور واردکننده می‌تواند با بررسی اطلاعات اپیدمیولوژیک، اقدامات کنترلی و شرایط بهداشتی مناطق مختلف، واردات محصولات تولیدشده در مناطق خارج از محدوده آلوده را ادامه دهد.
پذیرش این اصل برای برزیل اهمیت اقتصادی قابل توجهی دارد؛ زیرا صنعت طیور این کشور به بازارهای صادراتی گسترده‌ای وابسته است و اعمال ممنوعیت سراسری می‌تواند جریان تجارت را حتی در مناطقی که با کانون بیماری ارتباطی ندارند، مختل کند.
به گفته وزارت کشاورزی برزیل، تصمیم اروگوئه نتیجه مذاکرات فنی و تبادل مستمر اطلاعات میان نهادهای مسئول دو کشور بوده است. این وزارتخانه تأکید کرده که هدف از مذاکرات، دستیابی به ارزیابی‌های متناسب با شرایط واقعی هر منطقه و جلوگیری از تعمیم محدودیت‌های بهداشتی به کل کشور است.
اثر محدودیت‌ها بر صادرات؛ ۱۵ هزار تن در ماه تحت تأثیر
بر اساس اعلام وزارت کشاورزی برزیل، با محدود شدن محدودیت‌های تجاری به ایالت سانتا کاتارینا، حجم صادرات محصولات طیور تحت تأثیر این محدودیت‌ها به حدود ۱۵ هزار تن در ماه می‌رسد.
این رقم معادل حدود ۳ درصد از متوسط صادرات ماهانه محصولات طیور برزیل، یعنی نزدیک به ۵۰۰ هزار تن، است.
این آمار به معنای از دست رفتن قطعی ۱۵ هزار تن صادرات در هر ماه نیست؛ بلکه حجم تقریبی صادراتی را نشان می‌دهد که به دلیل محدودیت‌های باقی‌مانده با محدودیت دسترسی به برخی بازارها مواجه است.
وزارت کشاورزی برزیل همچنین اعلام کرده است که صادرات محصولات تولیدشده در محدوده محدودیت بهداشتی مجاز نیست. این محدوده شامل چهار شهر نوا ایتابرابا، آگواس فریاس، کورونل فریتاس و نوا ارشیم در ایالت سانتا کاتارینا است.
بنابراین، رفع محدودیت‌های سراسری به معنای ازسرگیری بدون محدودیت صادرات از تمام مناطق سانتا کاتارینا نیست؛ بلکه امکان ادامه تجارت از سایر مناطق واجد شرایط در برزیل را فراهم می‌کند.
مقایسه با رخداد سال ۲۰۲۴؛ کاهش زمان رفع محدودیت‌ها از ۷۴ به ۱۹ روز
یکی از نکات قابل توجه در این رویداد، مقایسه سرعت رفع محدودیت‌های تجاری با تجربه قبلی برزیل است.
در ۱۸ ژوئیه ۲۰۲۴، پس از شناسایی یک کانون بیماری نیوکاسل در یک واحد تجاری طیور در ایالت ریو گرانده دو سول، تعدادی از شرکای تجاری برزیل محدودیت‌هایی را بر واردات محصولات طیور این کشور اعمال کردند. روند رفع تمام محدودیت‌های با دامنه سراسری در آن دوره ۷۴ روز طول کشید و در ۳۰ سپتامبر همان سال تکمیل شد.
اما در رخداد اکتبر ۲۰۲۶، برزیل توانست تنها در ۱۹ روز به نتیجه مشابه برسد؛ یعنی زمان مورد نیاز برای رفع محدودیت‌های سراسری تقریباً به یک‌چهارم دوره قبلی کاهش یافت.
وزارت کشاورزی برزیل این تفاوت را نشانه تقویت ظرفیت مذاکرات بهداشتی، هماهنگی میان نهادهای دولتی و افزایش پذیرش بین‌المللی اصل منطقه‌بندی بهداشتی می‌داند. این وزارتخانه همچنین اعلام کرده است که چین، یکی از شرکای مهم تجاری برزیل، تصمیم خود را در کمتر از ۲۴ ساعت بازنگری کرده بود.
۱۱ کشور همچنان محدودیت دارند؛ مذاکرات ادامه دارد
با وجود پایان محدودیت‌های سراسری، پرونده تجاری این رخداد هنوز به‌طور کامل بسته نشده است. بر اساس اعلام وزارت کشاورزی برزیل در ۷ نوامبر ۲۰۲۶، یازده کشور همچنان محدودیت‌هایی را برای واردات محصولات طیور از ایالت سانتا کاتارینا حفظ کرده‌اند.
اولویت دولت برزیل در مرحله بعد، مذاکره با این بازارها برای محدود کردن دامنه ممنوعیت‌ها به محدوده‌ای است که واقعاً تحت تأثیر بیماری قرار گرفته است. این مذاکرات بر پایه اصول سازمان جهانی بهداشت حیوانات و با هدف تفکیک مناطق درگیر از سایر مناطق تولیدی دنبال می‌شود.
در این روند، دو نهاد اصلی وزارت کشاورزی برزیل، یعنی دبیرخانه دفاع کشاورزی (SDA) و دبیرخانه تجارت و روابط بین‌الملل (SCRI)، با همکاری وزارت امور خارجه این کشور نقش محوری دارند. در بخش فنی، تیم‌های دفاع بهداشتی و شرکت CIDASC مسئول بررسی‌های اپیدمیولوژیک، کنترل کانون‌ها، نظارت بر واحدهای پرورشی و تهیه مستندات مورد نیاز هستند. در بخش تجاری نیز مذاکرات با مقام‌های بهداشتی کشورهای واردکننده و ارائه اطلاعات به‌روز درباره وضعیت بیماری ادامه دارد.
تأکید وزارت کشاورزی بر ایمنی محصولات تحت نظارت رسمی
وزارت کشاورزی برزیل در اطلاعیه خود تأکید کرده است که مصرف محصولات طیوری که تحت بازرسی و نظارت رسمی بهداشتی قرار گرفته‌اند، ایمن است و منع مصرفی برای آن‌ها اعلام نشده است.
این وزارتخانه همچنین اعلام کرده است که رعایت الزامات بهداشتی و جلوگیری از صادرات محصولات مناطق مشمول محدودیت، همچنان در دستور کار قرار دارد.
چشم‌انداز تجاری؛ حفظ بازارهای صادراتی با محدودیت‌های هدفمند
رفع آخرین محدودیت سراسری واردات محصولات طیور برزیل در مدت ۱۹ روز، یک تحول مهم در مدیریت بحران‌های بهداشتی و حفاظت از تجارت خارجی این کشور محسوب می‌شود. تجربه اخیر نشان می‌دهد که پذیرش منطقه‌بندی بهداشتی می‌تواند از گسترش غیرضروری محدودیت‌های تجاری جلوگیری کند و امکان تداوم صادرات از مناطق خارج از محدوده درگیر را فراهم سازد.
با این حال، باقی ماندن محدودیت‌ها در ۱۱ کشور برای محصولات ایالت سانتا کاتارینا نشان می‌دهد که مذاکرات تجاری و بهداشتی همچنان ادامه دارد. نتیجه این مذاکرات می‌تواند بر میزان دسترسی صادرکنندگان برزیلی به بازارهای بین‌المللی و روند بازگشت کامل تجارت محصولات طیور این ایالت اثرگذار باشد.
منبع: وزارت کشاورزی و دامداری برزیل (MAPA)، شرکت توسعه یکپارچه کشاورزی سانتا کاتارینا (CIDASC) و سازمان جهانی بهداشت حیوانات (WOAH/OMSA)
تاریخ انتشار خبر اصلی: ۷ نوامبر ۲۰۲۶
