شرکت پژوهش انرژی برزیل (EPE) در گزارشی تازه، سرمایه‌گذاری سرمایه‌ای در بخش سوخت‌های زیستی این کشور را طی سال‌های ۲۰۲۷ تا ۲۰۳۶ حدود ۱۴۱٫۶ میلیارد رئال برآورد کرده است. اتانول با سهم ۶۱٫۶ میلیارد رئالی، بزرگ‌ترین بخش این سرمایه‌گذاری را به خود اختصاص می‌دهد.
شرکت پژوهش انرژی برزیل (Empresa de Pesquisa Energética – EPE) در یادداشت فنی جدید خود با عنوان «سرمایه‌گذاری‌ها و هزینه‌های عملیاتی و نگهداری در بخش سوخت‌های زیستی: ۲۰۲۷ تا ۲۰۳۶»، چشم‌انداز سرمایه‌گذاری در این صنعت را طی یک دهه آینده بررسی کرده است. بر اساس این گزارش که در ۶ نوامبر ۲۰۲۶ منتشر شد، مجموع هزینه‌های سرمایه‌ای (CAPEX) در بخش سوخت‌های زیستی می‌تواند به ۱۴۱٫۶ میلیارد رئال، معادل حدود ۱۴۲ میلیارد رئال، برسد.
این مطالعه در چارچوب برنامه ده‌ساله توسعه انرژی برزیل تا سال ۲۰۳۶ (PDE 2036) تهیه شده و بخش‌هایی از جمله اتانول نیشکر، اتانول ذرت، بیودیزل، بیومتان، سوخت پایدار هوانوردی (SAF) و دیزل تجدیدپذیر را پوشش می‌دهد.
اتانول؛ بزرگ‌ترین مقصد سرمایه‌گذاری
بر اساس برآورد EPE، صنعت اتانول با ۶۱٫۶ میلیارد رئال، حدود ۴۳ درصد از کل سرمایه‌گذاری سرمایه‌ای پیش‌بینی‌شده را به خود اختصاص می‌دهد. این رقم شامل توسعه ظرفیت تولید صنعتی و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های تأمین مواد اولیه است.
از مجموع سرمایه‌گذاری پیش‌بینی‌شده برای اتانول:
- ۲۵٫۳ میلیارد رئال برای احداث واحدهای جدید تولید اتانول ذرت در نظر گرفته شده است.
- ۲۴٫۱ میلیارد رئال به ایجاد و توسعه مزارع نیشکر اختصاص دارد.
- ۶٫۲ میلیارد رئال برای توسعه واحدهای تولید اتانول نسل دوم از نیشکر پیش‌بینی شده است.
- ۵٫۹ میلیارد رئال نیز به توسعه ظرفیت صنعتی واحدهای اتانول نسل اول نیشکر اختصاص دارد.
این برنامه توسعه می‌تواند ظرفیت تولید اتانول ذرت را در دوره مورد بررسی حدود ۹٫۶ میلیارد لیتر افزایش دهد. همچنین، ظرفیت افزوده‌شده برای اتانول نسل دوم حدود ۴۱۰ میلیون لیتر در سال برآورد شده و تولید این نوع اتانول در سال ۲۰۳۶ می‌تواند به ۶۰۰ میلیون لیتر برسد.
مطابق چشم‌انداز EPE، مجموع تولید اتانول برزیل در سال ۲۰۳۶ به ۵۳٫۱ میلیارد لیتر خواهد رسید؛ رقمی که از نقش مهم این سوخت در ساختار انرژی و بخش حمل‌ونقل این کشور حکایت دارد.
سرمایه‌گذاری ۳۹ میلیارد رئالی در SAF و دیزل تجدیدپذیر
پس از اتانول، پروژه‌های مرتبط با سوخت پایدار هوانوردی (SAF) و دیزل تجدیدپذیر با مجموع ۳۹ میلیارد رئال، دومین سهم بزرگ از سرمایه‌گذاری‌های پیش‌بینی‌شده را تشکیل می‌دهند.
در این گزارش، سرمایه‌گذاری مربوط به SAF و دیزل تجدیدپذیر به‌صورت تجمیعی محاسبه شده است؛ زیرا این دو سوخت در برخی واحدهای تولیدی به‌طور مشترک تولید می‌شوند و تفکیک دقیق هزینه سرمایه‌ای آن‌ها در پروژه‌های شناسایی‌شده امکان‌پذیر نبوده است.
بر اساس پروژه‌های بررسی‌شده، ظرفیت تولید این دو گروه سوخت در مجموع حدود ۵٫۵ میلیارد لیتر در سال برآورد شده است که سهم SAF در اغلب این واحدها حدود ۷۵ درصد خواهد بود. همچنین، عرضه داخلی SAF بر مبنای مفروضات عملیاتی مطالعه می‌تواند از سال ۲۰۳۴ به حدود ۳٫۶ میلیارد لیتر برسد.
برنامه‌های توسعه این بخش با اهداف کاهش انتشار کربن در صنعت هوانوردی و سیاست‌های ملی برزیل، از جمله برنامه ملی سوخت پایدار هوانوردی (ProBioQAV)، ارتباط دارد. این برنامه در کنار سازوکارهای بین‌المللی کاهش انتشار در صنعت هوانوردی، از عوامل مؤثر بر توسعه بازار SAF به شمار می‌رود.
بیومتان؛ سهم قابل توجه از توسعه زیرساخت‌های انرژی
EPE سرمایه‌گذاری سرمایه‌ای در بخش بیومتان را حدود ۳۱٫۱ میلیارد رئال برآورد کرده است. توسعه این بخش به افزایش ظرفیت تولید گاز تجدیدپذیر و گسترش استفاده از آن در شبکه گاز و بخش حمل‌ونقل کمک می‌کند.
مطالعه به ۲۸ پروژه تولید بیومتان اشاره دارد که اجرای آن‌ها در فاصله سال‌های ۲۰۲۷ تا ۲۰۳۶ پیش‌بینی شده است. این پروژه‌ها در مجموع می‌توانند ظرفیت تولیدی معادل حدود ۹۱۰ هزار و ۴۰۰ مترمکعب در روز ایجاد کنند و سرمایه‌گذاری آن‌ها حدود ۳ میلیارد رئال برآورد شده است.
با این حال، رقم ۳۱٫۱ میلیارد رئالی صرفاً به همین پروژه‌ها محدود نیست. بخش عمده دیگر سرمایه‌گذاری پیش‌بینی‌شده، یعنی حدود ۲۸٫۱ میلیارد رئال، برای ایجاد ظرفیت اضافی موردنیاز در سناریوی تحقق اهداف حداکثری کاهش انتشار در بازار گاز طبیعی در نظر گرفته شده است.
بر اساس مفروضات گزارش، دستیابی به هدف کاهش ۱۰ درصدی انتشار در بازار گاز طبیعی تا سال ۲۰۳۶، به عرضه حدود ۸٫۵ میلیون مترمکعب بیومتان در روز نیاز خواهد داشت.
بیودیزل؛ ۹٫۹ میلیارد رئال سرمایه‌گذاری پیش‌بینی‌شده
سهم بیودیزل از مجموع هزینه‌های سرمایه‌ای برآوردشده حدود ۹٫۹ میلیارد رئال است. این رقم علاوه بر توسعه ظرفیت تولید بیودیزل، سرمایه‌گذاری موردنیاز برای افزایش ظرفیت فرآوری دانه سویا را نیز در بر می‌گیرد؛ زیرا روغن سویا یکی از مواد اولیه اصلی تولید این سوخت در برزیل محسوب می‌شود.
در سناریوی مرجع برنامه PDE 2036، سهم ترکیب اجباری بیودیزل در دیزل نوع B معادل ۱۵ درصد در نظر گرفته شده است. گزارش EPE همچنین سناریوهای افزایش این سهم به ۲۰ و ۲۵ درصد را بررسی می‌کند.
بر اساس تحلیل حساسیت این مطالعه، تحقق سناریوی ترکیب ۲۵ درصدی بیودیزل (B25) تا سال ۲۰۳۶، به ۳٫۲ میلیارد رئال سرمایه‌گذاری اضافی در ظرفیت تولید بیودیزل نیاز خواهد داشت. افزون بر آن، سرمایه‌گذاری در ظرفیت فرآوری دانه سویا در سناریوی B20 حدود ۱۱٫۲ میلیارد رئال و در سناریوی B25 حدود ۱۷٫۲ میلیارد رئال برآورد شده است.
این ارقام مربوط به سناریوهای جایگزین و نیازهای سرمایه‌گذاری اضافی هستند و نباید بدون توجه به مفروضات هر سناریو، به رقم پایه ۹٫۹ میلیارد رئالی اضافه شوند.
تفاوت هزینه سرمایه‌ای و هزینه عملیاتی در گزارش EPE
یکی از بخش‌های مهم این گزارش، تفکیک هزینه‌های سرمایه‌ای (CAPEX) از هزینه‌های عملیاتی و نگهداری (OPEX) است.
EPE علاوه بر پیش‌بینی ۱۴۱٫۶ میلیارد رئال سرمایه‌گذاری سرمایه‌ای، مجموع هزینه‌های عملیاتی و نگهداری صنعت سوخت‌های زیستی را در بازه ۲۰۲۷ تا ۲۰۳۶ حدود ۱٫۲۰۹ تریلیون رئال برآورد کرده است.
در تفکیک این هزینه‌ها، اتانول با حدود ۱٬۰۸۵٫۶ میلیارد رئال بیشترین سهم را دارد. هزینه عملیاتی بیودیزل حدود ۱۲۱ میلیارد رئال و بیومتان حدود ۲٫۵ میلیارد رئال برآورد شده است. برای پروژه‌های SAF و دیزل تجدیدپذیر نیز به دلیل محدودیت اطلاعات، برآورد OPEX در جدول نهایی گزارش ارائه نشده است.
این نکته اهمیت دارد که OPEX به هزینه‌های جاری تولید، نگهداری و تأمین مواد اولیه در طول دوره اشاره می‌کند و سرمایه‌گذاری جدید محسوب نمی‌شود؛ بنابراین نباید آن را با CAPEX جمع کرد.
گزارش همچنین یک سناریوی گسترده‌تر را بررسی می‌کند که در آن سرمایه‌گذاری‌های مرتبط با تولید شکر نیز در محاسبات لحاظ می‌شوند. در این حالت، مجموع CAPEX می‌تواند به حدود ۱۷۲ میلیارد رئال و OPEX تجمعی به حدود ۱٫۹۰۵ تریلیون رئال برسد.
چشم‌انداز توسعه زنجیره سوخت‌های تجدیدپذیر در برزیل
برآوردهای EPE نشان می‌دهد که توسعه صنعت سوخت‌های زیستی در برزیل تنها به افزایش ظرفیت تولید اتانول و بیودیزل محدود نیست؛ بلکه بخش‌هایی مانند بیومتان، سوخت پایدار هوانوردی و دیزل تجدیدپذیر نیز در برنامه توسعه انرژی این کشور جایگاه قابل توجهی دارند.
ترکیب ظرفیت‌های کشاورزی، تولید مواد اولیه، زیرساخت‌های صنعتی و سیاست‌های مرتبط با کاهش انتشار کربن می‌تواند زمینه‌ساز گسترش زنجیره ارزش سوخت‌های تجدیدپذیر در برزیل باشد.
برای فعالان اقتصادی و شرکت‌های بین‌المللی، این چشم‌انداز می‌تواند حوزه‌هایی برای بررسی فرصت‌های همکاری در زمینه فناوری تولید، تجهیزات صنعتی، فرآوری مواد اولیه، زیرساخت‌های انرژی و توسعه زنجیره تأمین ایجاد کند. با این حال، ارقام اعلام‌شده در گزارش EPE برآوردهای مطالعاتی و مبتنی بر مفروضات برنامه‌ریزی انرژی هستند و به معنای تحقق قطعی سرمایه‌گذاری‌ها، انعقاد قرارداد یا تأمین مالی نهایی پروژه‌ها نیستند.
منبع: شرکت پژوهش انرژی برزیل (EPE)، یادداشت فنی EPE/DPG/SDB/006/2026، با عنوان «Investments and Operating and Maintenance Costs in the Biofuels Sector: 2027–2036»
تاریخ انتشار گزارش: ۶ نوامبر ۲۰۲۶
