دکتر حسین قریبی، سفیر پیشین جمهوری اسلامی ایران در کشور برزیل، در گفت‌وگو با خبرگزاری ایسنا به بررسی ابعاد سیاسی انتخابات ریاست‌جمهوری برزیل، پیامدهای احتمالی آن بر سیاست خارجی این کشور و ظرفیت‌های توسعه روابط اقتصادی ایران و برزیل پرداخت.
به گزارش اتاق مشترک بازرگانی ایران و برزیل، انتخابات ریاست‌جمهوری برزیل در شرایطی برگزار می‌شود که فضای سیاسی این کشور تحت تأثیر رقابت جریان‌های مختلف، قطبی‌شدن جامعه و نقش‌آفرینی نیروهای سیاسی در نهادهای حکومتی قرار دارد. تحولات انتخاباتی برزیل، علاوه بر اهمیت داخلی، از منظر روابط خارجی و مناسبات اقتصادی این کشور با قدرت‌های جهانی نیز قابل توجه است.
دکتر حسین قریبی، سفیر پیشین جمهوری اسلامی ایران در کشور برزیل، در گفت‌وگو با خبرگزاری ایسنا، ضمن بررسی شرایط سیاسی این کشور، به موضوعاتی از جمله رقابت‌های انتخاباتی، روابط برزیل با ایالات متحده، چین و روسیه و همچنین چشم‌انداز مناسبات تهران و برازیلیا پرداخت.
قطبی‌شدن فضای سیاسی و نقش نهادهای قدرت در برزیل
به تحلیل دکتر قریبی، تحولات سیاسی برزیل را نمی‌توان صرفاً بر مبنای رقابت میان نامزدهای ریاست‌جمهوری ارزیابی کرد. سابقه رقابت‌های سیاسی، شکاف‌های اجتماعی و جایگاه جریان‌های مختلف در ساختار قدرت، از جمله عواملی هستند که در تحلیل فضای انتخاباتی این کشور اهمیت دارند.
در چنین شرایطی، نتیجه رقابت‌های انتخاباتی تنها یکی از متغیرهای تعیین‌کننده مسیر آینده برزیل خواهد بود. ترکیب کنگره، نفوذ جریان‌های سیاسی و نقش سایر بازیگران داخلی نیز می‌توانند بر روند تصمیم‌گیری و جهت‌گیری‌های دولت تأثیر بگذارند.
این موضوع به‌ویژه در بررسی سیاست خارجی برزیل اهمیت دارد؛ زیرا تصمیمات دولت در این حوزه در چارچوب ساختار سیاسی و نهادی کشور شکل می‌گیرند و لزوماً تابع گرایش‌های شخصی رئیس‌جمهور نیستند.
روابط با آمریکا، چین و روسیه؛ ملاحظات اقتصادی در کنار رقابت‌های سیاسی
یکی از محورهای مهم این گفت‌وگو، پیامدهای احتمالی تغییر دولت در برزیل بر مناسبات خارجی این کشور بود. روابط سیاسی میان رهبران کشورها می‌تواند بر فضای تعاملات دیپلماتیک اثر بگذارد، اما منافع اقتصادی، ساختارهای داخلی و ملاحظات راهبردی نیز در شکل‌گیری سیاست خارجی نقش دارند.
چین از مهم‌ترین شرکای تجاری برزیل به شمار می‌رود و مبادلات اقتصادی، تجارت محصولات کشاورزی و سرمایه‌گذاری از جمله زمینه‌های مهم همکاری دو کشور هستند. از این منظر، بررسی هرگونه تغییر در رویکرد سیاست خارجی برزیل باید با توجه به اهمیت روابط اقتصادی آن با چین انجام شود.
روابط برزیل با روسیه نیز از منظر تجارت، تأمین نهاده‌های کشاورزی و همکاری‌های اقتصادی اهمیت دارد. در کنار این مناسبات، جایگاه برزیل در سازوکارهای چندجانبه و گروه بریکس نیز از موضوعاتی است که می‌تواند در تحلیل جهت‌گیری‌های آینده این کشور مورد توجه قرار گیرد.
بر این اساس، ارزیابی سیاست خارجی برزیل نیازمند توجه هم‌زمان به تحولات سیاسی، منافع اقتصادی و ظرفیت‌های نهادی این کشور است.
روابط ایران و برزیل؛ ظرفیت‌هایی فراتر از تغییر دولت‌ها
بخش مهمی از اظهارات دکتر قریبی به روابط ایران و برزیل و تجربه دیپلماتیک ایشان در دوران مأموریت در این کشور اختصاص دارد.
روابط دیپلماتیک ایران و برزیل بیش از ۱۲۳ سال سابقه دارد. به گفته دکتر قریبی، این روابط در طول تاریخ از بستری نسبتاً مستحکم برخوردار بوده و پیوندهای میان دو کشور، در کنار تفاوت‌های سیاسی و ایدئولوژیک دولت‌ها، امکان تداوم تعاملات را فراهم کرده است.
دکتر قریبی همچنین با اشاره به تجربه دوران مأموریت خود در برزیل، بر اهمیت تعامل با طیف گسترده‌ای از بازیگران این کشور، از جمله مسئولان دولتی، نمایندگان کنگره، فعالان اقتصادی، شرکت‌ها و بخش خصوصی تأکید کرده است.
این رویکرد نشان می‌دهد که توسعه روابط دوجانبه صرفاً به ارتباطات رسمی میان دولت‌ها محدود نیست؛ بلکه ارتباط مستمر با نهادهای اقتصادی و اجتماعی و شناخت ظرفیت‌های متقابل نیز در تقویت مناسبات دو کشور نقش دارد.
تأسیس شعبه برزیلی اتاق مشترک بازرگانی در سائوپائولو
یکی از بخش‌های مشخص اظهارات دکتر قریبی در این گفت‌وگو، به تأسیس شعبه برزیلی اتاق مشترک بازرگانی ایران و برزیل در سائوپائولو مربوط می‌شود.
به گفته قریبی، در سال‌های ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ مبادلات تجاری دو کشور به سطحی رکوردشکن رسید. او همچنین توضیح داده است که شعبه برزیلی اتاق مشترک بازرگانی دو کشور، به‌عنوان نماینده رسمی بخش خصوصی، در همان دوره و طی مراسمی با حضور چهره‌های بلندپایه نزدیک به ژائیر بولسونارو، رئیس‌جمهور وقت برزیل، تأسیس شد.
این تجربه، نمونه‌ای از تلاش برای ایجاد بسترهای عملی ارتباط میان فعالان اقتصادی ایران و برزیل به شمار می‌رود. استقرار شعبه اتاق در سائوپائولو، به‌عنوان یکی از مراکز مهم اقتصادی برزیل، در چارچوب توسعه ارتباطات تجاری و تقویت حضور بخش خصوصی در مناسبات دوجانبه اهمیت دارد.
اشاره قریبی به این رویداد، علاوه بر بازگوکردن بخشی از تجربه روابط اقتصادی دو کشور، بر اهمیت ایجاد ارتباطات پایدار میان تشکل‌های بازرگانی و فعالان اقتصادی تأکید می‌کند؛ ارتباطاتی که می‌توانند مستقل از تغییرات سیاسی، زمینه پیگیری فرصت‌های تجاری را فراهم کنند.
توسعه تجارت دوجانبه؛ ضرورت بهره‌گیری از ظرفیت بخش خصوصی
توسعه مبادلات تجاری ایران و برزیل یکی از محورهای مهم مورد تأکید در این گفت‌وگو است. تجربه سال‌های گذشته نشان می‌دهد که ظرفیت‌های اقتصادی دو کشور، از جمله در حوزه محصولات کشاورزی، نهاده‌ها و سایر کالاهای مورد نیاز بازارها، می‌تواند زمینه مناسبی برای گسترش همکاری‌های تجاری فراهم کند.
دکتر قریبی با اشاره به ظرفیت‌های موجود در روابط اقتصادی دو کشور، بر ضرورت استفاده حداکثری از فرصت‌های اقتصادی و نقش‌آفرینی بخش خصوصی تأکید کرده است. از این منظر، محدودماندن تعاملات به ارتباطات رسمی دولت‌ها نمی‌تواند پاسخ‌گوی تمام ظرفیت‌های موجود در تجارت دوجانبه باشد.
بخش خصوصی می‌تواند با شناسایی نیازهای بازار، توسعه شبکه‌های تجاری و ایجاد ارتباط مستقیم میان شرکت‌ها و فعالان اقتصادی، نقش مؤثری در گسترش مبادلات ایفا کند. حمایت از این بخش و فراهم‌کردن زمینه فعالیت آن نیز از جمله موضوعات مهم در توسعه همکاری‌های بین‌المللی به شمار می‌رود.
نقش اتاق‌های مشترک بازرگانی در دیپلماسی اقتصادی
در توسعه روابط اقتصادی ایران و برزیل، اتاق‌های مشترک بازرگانی می‌توانند به‌عنوان حلقه ارتباطی میان فعالان اقتصادی دو کشور، نقش تسهیل‌گر ایفا کنند. شناسایی فرصت‌های تجاری، معرفی ظرفیت‌های بازار، ایجاد ارتباط میان شرکت‌ها، پشتیبانی از حضور در نمایشگاه‌ها و تقویت تعاملات میان تشکل‌های اقتصادی از جمله زمینه‌های فعالیت در این حوزه است.
در همین زمینه، دکتر قریبی بر ضرورت استفاده از ظرفیت گروه‌های تجاری و اتاق‌های بازرگانی، توسعه ارتباط با بنادر و شبکه‌های حمل‌ونقل دریایی، حضور در نمایشگاه‌ها و تسهیل فرایندهای تجاری تأکید کرده است. این اقدامات می‌توانند به شناسایی فرصت‌های جدید، کاهش موانع ارتباطی و تقویت همکاری میان شرکت‌های ایرانی و برزیلی کمک کنند.
همچنین هماهنگی میان بخش خصوصی، نهادهای دولتی، دستگاه دیپلماسی و نمایندگی‌های خارجی می‌تواند زمینه بهره‌گیری مؤثرتر از فرصت‌های اقتصادی را فراهم کند. در این چارچوب، دیپلماسی اقتصادی زمانی به نتایج پایدار منجر می‌شود که علاوه بر تعاملات رسمی، بر نیازهای واقعی فعالان اقتصادی و منافع مشترک طرفین نیز تکیه داشته باشد.
منافع اقتصادی مشترک؛ زمینه‌ای برای تداوم همکاری‌ها
بررسی دیدگاه‌های مطرح‌شده در این گفت‌وگو نشان می‌دهد که شناخت تحولات سیاسی برزیل، ارزیابی جهت‌گیری‌های احتمالی سیاست خارجی این کشور و توجه به ظرفیت‌های اقتصادی دوجانبه، برای فعالان اقتصادی ایران اهمیت دارد.
با توجه به سابقه روابط ایران و برزیل و زمینه‌های موجود برای همکاری در حوزه تجارت، کشاورزی و سایر بخش‌های اقتصادی، تقویت ارتباطات میان شرکت‌ها و تشکل‌های تجاری می‌تواند در توسعه مناسبات دوجانبه نقش‌آفرین باشد.
تجربه تأسیس شعبه برزیلی اتاق مشترک بازرگانی در سائوپائولو و تأکید بر نقش بخش خصوصی، از جمله محورهایی است که اهمیت ایجاد بسترهای پایدار برای ارتباط میان فعالان اقتصادی دو کشور را برجسته می‌کند.
اتاق مشترک بازرگانی ایران و برزیل نیز در چارچوب مأموریت خود، بر شناسایی فرصت‌های همکاری، تقویت ارتباط میان فعالان اقتصادی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های تجاری دو کشور تأکید دارد.
منبع: خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)
تاریخ انتشار مصاحبه: چهارشنبه ۲۹ مهر ۱۴۰۵
مشاهده متن اصلی در ایسنا: https://isna.ir/xdXhMT
