انتشار توافق انتقال فناوری پرتوزوماب با مشارکت باهیا فارما، بیونوویس و شرکت هندی بایوکان بایولوژیکس؛ اقدامی در راستای تقویت تولید داخلی داروهای زیستی و کاهش وابستگی به واردات
برزیل با پیشبرد توافق انتقال فناوری برای تولید داروی پرتوزوماب (Pertuzumab)، مورد استفاده در درمان نوعی از سرطان پستان، گام تازه‌ای در مسیر توسعه توانمندی‌های داخلی صنعت داروسازی خود برداشته است. بنیاد دارویی دولتی باهیا فارما (Bahiafarma)، شرکت زیست‌فناوری برزیلی بیونوویس (Bionovis) و شرکت هندی بایوکان بایولوژیکس (Biocon Biologics) در این همکاری مشارکت دارند. باهیا فارما در اطلاعیه‌ای که ۶ اکتبر ۲۰۲۶ منتشر کرد، از انتشار رسمی خلاصه توافق انتقال فناوری خبر داد؛ توافقی که در چارچوب برنامه مشارکت برای توسعه تولید (PDP) وزارت بهداشت برزیل دنبال می‌شود.
پرتوزوماب چیست و چه کاربردی دارد؟
پرتوزوماب یک داروی زیستی از گروه آنتی‌بادی‌های مونوکلونال است که در درمان سرطان پستان HER2-مثبت کاربرد دارد. در این نوع سرطان، سلول‌های تومور سطح بالایی از پروتئین HER2 را بیان می‌کنند؛ پروتئینی که می‌تواند در رشد و تکثیر سلول‌های سرطانی نقش داشته باشد. پرتوزوماب با هدف‌گیری HER2، در چارچوب رژیم‌های درمانی مشخص و متناسب با وضعیت بیمار به کار می‌رود.
این دارو به‌ویژه در درمان برخی بیماران مبتلا به سرطان پستان HER2-مثبت پیشرفته یا متاستاتیک اهمیت دارد. استفاده از آن به تشخیص تخصصی، شرایط بالینی بیمار و دستورالعمل‌های درمانی مربوط وابسته است.
بر اساس اعلام باهیا فارما، پرتوزوماب در زمان انتشار خبر در برزیل تولید داخلی نداشت و تأمین آن هزینه قابل‌توجهی برای نظام سلامت عمومی این کشور، موسوم به SUS، ایجاد می‌کرد. به همین دلیل، ایجاد ظرفیت تولید داخلی این دارو از منظر سیاست‌گذاری سلامت، توسعه فناوری و مدیریت هزینه‌های تأمین دارو اهمیت دارد.
سه شریک با نقش‌های مکمل
این توافق سه مجموعه را با توانمندی‌های متفاوت در یک مسیر مشترک قرار می‌دهد:
- باهیا فارما (Bahiafarma): بنیاد دارویی عمومی ایالت باهیا و وابسته به ساختار سلامت این ایالت که در اجرای برنامه‌های توسعه تولید و گسترش ظرفیت تولید دارو برای نظام سلامت عمومی برزیل نقش دارد.
- بیونوویس (Bionovis): شرکت برزیلی فعال در حوزه داروهای زیستی پیچیده و زیست‌داروهای مشابه که در توسعه ظرفیت تولید داخلی و انتقال فناوری مشارکت می‌کند.
- بایوکان بایولوژیکس (Biocon Biologics): شرکت زیست‌دارویی هندی که در این همکاری، تأمین دانش تخصصی و توانمندی فنی موردنیاز برای تولید پرتوزوماب را بر عهده دارد.
بر اساس توضیحات رسمی باهیا فارما، مشارکت شرکت هندی قرار است به انتقال دانش فنی و ایجاد توانایی تولید در داخل برزیل کمک کند. چنین همکاری‌هایی می‌توانند امکان استفاده از تجربه و فناوری شرکت‌های بین‌المللی را در کنار زیرساخت‌ها و ظرفیت‌های صنعتی داخلی فراهم کنند.
توافق در چه مرحله‌ای قرار دارد؟
انتشار خلاصه توافق انتقال فناوری، بخشی از روند اجرایی پروژه در چارچوب برنامه مشارکت برای توسعه تولید (PDP) است. طبق اعلام باهیا فارما، انتشار این سند و ارائه آن به وزارت بهداشت برزیل از الزامات لازم برای عبور پروژه به مرحله بعدی محسوب می‌شود؛ مرحله‌ای که توسعه و انتقال مؤثر فناوری در آن دنبال خواهد شد.
بنابراین، انتشار توافق را باید یک گام رسمی در مسیر اجرای پروژه دانست، نه نشانه‌ای از تکمیل فرایند انتقال فناوری یا آغاز قطعی تولید کامل در مقیاس صنعتی. عملیاتی‌شدن تولید داخلی به پیشرفت مراحل فنی، توسعه ظرفیت‌ها و تکمیل فرایندهای موردنیاز پروژه وابسته است.
برنامه مشارکت برای توسعه تولید چه هدفی دارد؟
برنامه مشارکت برای توسعه تولید یا PDP یکی از سازوکارهای برزیل برای پیوند دادن نیازهای نظام سلامت عمومی به توسعه ظرفیت صنعتی و فناوری داخلی است. این برنامه با مشارکت نهادهای عمومی و شرکت‌های دارویی داخلی و بین‌المللی دنبال می‌شود تا دانش فنی و توانایی تولید محصولات راهبردی به‌تدریج در داخل کشور توسعه پیدا کند.
در پروژه‌هایی از این دست، هدف صرفاً تأمین یک دارو از خارج نیست؛ بلکه انتقال دانش و فناوری، ایجاد زیرساخت‌های تولیدی و تقویت توانایی کشور برای تولید محصولات پیچیده در بلندمدت نیز اهمیت دارد.
در مورد پرتوزوماب، باهیا فارما اعلام کرده است که تقاضای سالانه این دارو برای نظام سلامت عمومی برزیل حدود ۱۸۰ هزار واحد برآورد می‌شود. این رقم، در صورت تداوم تقاضا، نشان‌دهنده اهمیت برنامه‌ریزی برای تأمین پایدار دارو و بررسی ظرفیت‌های تولید داخلی است.
با این حال، دستیابی به کاهش هزینه‌ها یا افزایش دسترسی به دارو به نتیجه اجرای پروژه، هزینه‌های واقعی تولید، شرایط تأمین و نحوه عرضه دارو در نظام سلامت وابسته خواهد بود؛ بنابراین نمی‌توان پیش از تکمیل مراحل انتقال فناوری، میزان صرفه‌جویی نهایی را قطعی دانست.
پیامدهای صنعتی و اقتصادی توافق
این توافق فراتر از یک قرارداد تأمین دارو، در چارچوب تلاش برزیل برای تقویت زیرساخت‌های صنعتی حوزه سلامت قابل بررسی است. تولید داروهای زیستی پیچیده به دانش تخصصی، تجهیزات مناسب، کنترل کیفیت و فرایندهای فنی دقیق نیاز دارد. توسعه این توانمندی‌ها می‌تواند به تقویت مهارت‌های صنعتی و گسترش ظرفیت فناوری در داخل کشور کمک کند.
از منظر اقتصادی، حرکت به سمت تولید داخلی محصولات راهبردی می‌تواند در بلندمدت به کاهش آسیب‌پذیری زنجیره تأمین در برابر اختلالات خارجی کمک کند. در عین حال، میزان تحقق این اهداف به نحوه اجرای پروژه، زمان‌بندی انتقال فناوری و توانایی تولید مستمر محصول با کیفیت موردنیاز بستگی دارد.
این همکاری همچنین نمونه‌ای از مشارکت میان یک نهاد عمومی برزیلی، یک شرکت خصوصی داخلی و یک شرکت بین‌المللی است؛ الگویی که در آن تأمین دانش تخصصی خارجی با هدف توسعه ظرفیت تولید داخلی پیوند می‌خورد.
گامی در مسیر توسعه صنعت داروسازی برزیل
انتشار رسمی توافق انتقال فناوری پرتوزوماب، مرحله‌ای مهم در مسیر اجرای پروژه تولید داخلی این دارو به شمار می‌رود. این طرح در چارچوب برنامه مشارکت برای توسعه تولید دنبال می‌شود و هدف آن تقویت ظرفیت فناوری و تولید داروهای زیستی موردنیاز نظام سلامت عمومی برزیل است.
با وجود اهمیت این پیشرفت، نتیجه نهایی پروژه به تکمیل مراحل انتقال دانش فنی، توسعه توانمندی‌های تولیدی و اجرای الزامات فنی وابسته خواهد بود. از این رو، ارزیابی اثر واقعی توافق بر هزینه‌های نظام سلامت و دسترسی بیماران به دارو، پس از پیشرفت مراحل اجرایی و روشن‌شدن نتایج تولید داخلی امکان‌پذیرتر خواهد شد.
منابع:
- باهیا فارما (Bahiafarma)، ۶ اکتبر ۲۰۲۶: اطلاعیه رسمی درباره توافق انتقال فناوری پرتوزوماب
- دولت ایالت باهیا، ۲۳ فوریه ۲۰۲۶: اطلاعیه درباره توافق‌های تولید داروهای زیستی برای درمان سرطان و بیماری‌های نادر
- The Economic Times، ۸ سپتامبر ۲۰۲۶: گزارش درباره توافق ده‌ساله تأمین پرتوزوماب در برزیل
