دولت برزیل با تمدید یک‌ماهه معافیت‌های مالیاتی بنزین و اتانول و افزایش یارانه اتانول، بسته حمایتی تازه‌ای را برای کاهش فشار افزایش قیمت‌های جهانی نفت بر بازار داخلی اجرا می‌کند. حمایت جدید از واردکنندگان گازوئیل نیز بخشی از این برنامه است.
دولت فدرال برزیل در ۹ اکتبر ۲۰۲۶ از تمدید یک‌ماهه معافیت مالیاتی بنزین و اتانول و افزایش حمایت مالی از تولیدکنندگان اتانول خبر داد. این تصمیم در شرایطی اتخاذ شده است که افزایش قیمت نفت در بازارهای بین‌المللی، بالا رفتن حاشیه سود پالایش و افزایش فاصله میان قیمت برابری واردات سوخت و قیمت فروش تولیدکنندگان داخلی، فشار مضاعفی بر بازار سوخت برزیل وارد کرده است.
بر اساس اطلاعیه وزارت دارایی برزیل، این اقدامات با هدف محدود کردن انتقال شوک قیمت‌های جهانی به بازار داخلی، حمایت از مصرف‌کنندگان و کاهش فشارهای تورمی طراحی شده‌اند. هم‌زمان، دولت افزایش یارانه واردات گازوئیل را نیز برای کمک به استمرار واردات و حفظ عرضه سوخت در کشور اعلام کرده است.
منبع رسمی این خبر، وزارت دارایی برزیل است که جزئیات اقدامات را در اطلاعیه‌ای در تاریخ ۹ اکتبر ۲۰۲۶ منتشر کرد.
افزایش کاهش مالیات بنزین از ۰٫۶۳ به ۰٫۸۹ رئال در هر لیتر
مهم‌ترین بخش بسته جدید، تمدید معافیت مالیاتی بنزین برای یک ماه دیگر و افزایش میزان کاهش مالیات آن است. دوره قبلی این حمایت، بر اساس فرمان شماره ۱۳۱۱۶ سال ۲۰۲۶، در ۹ اکتبر به پایان می‌رسید؛ اما دولت با صدور فرمان جدید، تخفیف مالیاتی را از ۱۰ اکتبر تا ۹ نوامبر ۲۰۲۶ تمدید کرد.
طبق اعلام وزارت دارایی، کاهش مالیات بنزین که پیش‌تر معادل ۰٫۶۳ رئال به‌ازای هر لیتر بود، به ۰٫۸۹ رئال افزایش یافته است. این تغییر از طریق صفر شدن نرخ مالیات‌های فدرال مربوط به واردات و فروش داخلی بنزین اعمال می‌شود.
سه مالیات اصلی مشمول این تصمیم عبارت‌اند از:
- PIS/Pasep: مالیات مرتبط با برنامه‌های اجتماعی و مشارکت کارکنان بخش عمومی؛
- Cofins: سهم تأمین مالی امنیت اجتماعی؛
- Cide-Combustíveis: مالیات مداخله اقتصادی مرتبط با سوخت.
بر اساس جزئیات منتشرشده، از کاهش ۰٫۸۹ رئالی مالیات بنزین، ۰٫۷۹ رئال به PIS/Pasep و Cofins و ۰٫۱۰ رئال به Cide-Combustíveis مربوط است.
این رقم به کاهش بار مالیاتی در هر لیتر بنزین اشاره دارد و لزوماً به معنای کاهش هم‌اندازه قیمت نهایی در جایگاه‌های سوخت نیست؛ زیرا قیمت مصرف‌کننده علاوه بر مالیات، تحت تأثیر هزینه تأمین، توزیع، حاشیه سود و سایر عوامل بازار قرار دارد.
تمدید معافیت مالیاتی اتانول هیدراته
اتانول هیدراته، یکی از سوخت‌های مهم در بازار برزیل، نیز مشمول تمدید معافیت مالیاتی شده است. این سوخت به‌طور مستقیم در خودروهای انعطاف‌پذیر برزیلی، موسوم به Flex-fuel، قابل استفاده است؛ خودروهایی که امکان استفاده از بنزین، اتانول یا ترکیبی از آن‌ها را دارند.
دولت معافیت مالیاتی PIS/Pasep و Cofins بر فروش اتانول هیدراته را برای یک ماه دیگر تمدید کرده است. ارزش این کاهش مالیاتی معادل ۰٫۱۹ رئال به‌ازای هر لیتر اعلام شده است.
هدف این تصمیم، حفظ مزیت رقابتی اتانول در برابر بنزین و حمایت از سیاست توسعه و استفاده از سوخت‌های زیستی در برزیل عنوان شده است.
با توجه به ارتباط قیمت نسبی این دو سوخت با انتخاب مصرف‌کنندگان، تغییر در مالیات بنزین می‌تواند بر رقابت‌پذیری اتانول اثر بگذارد. به همین دلیل، دولت در کنار تمدید معافیت اتانول، میزان یارانه پرداختی به تولیدکنندگان این سوخت را نیز افزایش داده است.
افزایش یارانه تولیدکنندگان اتانول
بخش دیگری از تصمیم دولت، افزایش یارانه اقتصادی پرداختی به تولیدکنندگان و تعاونی‌های تولید اتانول است. بر اساس اطلاعیه وزارت دارایی، این یارانه که پیش‌تر حدود ۰٫۲۵۱ رئال در هر لیتر بود، به حدود ۰٫۴۲۸ رئال افزایش یافته است.
هدف از افزایش یارانه، حفظ فاصله رقابتی موردنظر به نفع سوخت زیستی در شرایطی است که کاهش مالیات بنزین می‌تواند مزیت قیمتی اتانول را تحت فشار قرار دهد.
این حمایت به تولیدکنندگان و تعاونی‌های تولید اتانول هیدراته‌ای اختصاص دارد که برای مصرف نهایی عرضه می‌شود. اعتبار یارانه جدید از ۱۰ اکتبر تا ۹ نوامبر ۲۰۲۶ تعیین شده است و امکان تغییر یا تمدید آن طبق سازوکارهای اعلام‌شده وجود دارد.
از منظر صنعت سوخت، این اقدام نشان‌دهنده تلاش دولت برای ایجاد توازن میان دو هدف است: کاهش فشار قیمت بنزین بر مصرف‌کنندگان و حفظ رقابت‌پذیری زنجیره تولید اتانول داخلی.
حمایت تکمیلی از واردات گازوئیل
بسته حمایتی دولت تنها به بنزین و اتانول محدود نمی‌شود. وزارت دارایی همچنین از پرداخت یارانه اضافی به واردکنندگان گازوئیل خبر داده است؛ اقدامی که با هدف حفظ توجیه اقتصادی واردات و کمک به استمرار عرضه این سوخت در بازار داخلی انجام می‌شود.
بر اساس اطلاعیه رسمی، یارانه اضافی برای واردات گازوئیل نوع A مورد استفاده در حمل‌ونقل جاده‌ای، به میزان ۱٫۴۰ رئال به‌ازای هر لیتر و برای مدت ۳۰ روز در نظر گرفته شده است. این مبلغ به یارانه ۲٫۱۲ رئالی موجود اضافه می‌شود.
وزارت دارایی اعلام کرده بود که جزئیات اجرایی این حمایت از طریق دستورالعملی که برای ۱۳ اکتبر ۲۰۲۶ برنامه‌ریزی شده بود، منتشر خواهد شد. بنابراین، در زمان اعلام اولیه، این بخش از بسته در انتظار انتشار دستورالعمل اجرایی مربوط قرار داشت.
اهمیت این حمایت به سهم واردات در تأمین گازوئیل برزیل بازمی‌گردد. طبق اطلاعات وزارت دارایی، حدود ۳۳ درصد از گازوئیل مصرفی کشور از واردات تأمین می‌شود؛ موضوعی که بازار داخلی را در برابر نوسان قیمت جهانی و افزایش هزینه‌های واردات حساس می‌کند.
یارانه جدید قرار است بخشی از فاصله میان هزینه واردات و قیمت‌های قابل‌تحقق در بازار داخلی را جبران کند تا واردات سوخت همچنان از نظر اقتصادی امکان‌پذیر بماند.
هزینه اجرای بسته حمایتی چقدر است؟
بر اساس برآوردهای وزارت دارایی برزیل، هزینه مالی اقدامات مربوط به بنزین و اتانول در سال ۲۰۲۶ حدود ۳٫۶ میلیارد رئال تخمین زده شده است. دولت اعلام کرده است که این هزینه با استفاده از درآمدهای فوق‌العاده مرتبط با نفت دولت فدرال جبران خواهد شد؛ رویکردی که به گفته وزارت دارایی، برای حفظ خنثی بودن اثر مالی این اقدامات در نظر گرفته شده است.
در بخش گازوئیل نیز هزینه یارانه اضافی واردات برای دوره ۳۰روزه حدود ۱٫۶ میلیارد رئال برآورد شده است.
خبرگزاری دولتی Agência Brasil مجموع هزینه اقدامات جدید اعلام‌شده در این بسته را طی ۳۰ روز حدود ۵٫۲ میلیارد رئال گزارش کرده است. این رقم، برآورد هزینه سیاست‌های حمایتی است و نباید با مبلغی که به‌طور قطعی پرداخت شده یا صرفه‌جویی محقق‌شده برای مصرف‌کنندگان اشتباه گرفته شود.
دولت همچنین تأکید کرده است که این اقدامات ماهیتی موقت دارند و برای سال ۲۰۲۶ طراحی شده‌اند؛ ازاین‌رو، ادامه آن‌ها به تصمیم‌های بعدی و شرایط بازار وابسته خواهد بود.
هدف اقتصادی دولت: مهار فشار قیمت‌های جهانی بر بازار داخلی
وزارت دارایی برزیل سه عامل اصلی را در توضیح ضرورت اجرای این سیاست‌ها مطرح کرده است: افزایش قیمت نفت در بازار جهانی، بالا رفتن حاشیه سود پالایش و افزایش فاصله میان قیمت برابری واردات یا PPI و قیمت فروش تولیدکنندگان داخلی.
قیمت برابری واردات شاخصی است که هزینه تأمین یک محصول از بازار خارجی، با در نظر گرفتن شرایط مربوط به واردات، را با قیمت داخلی مقایسه می‌کند. افزایش فاصله این شاخص با قیمت داخلی می‌تواند بر تصمیم واردکنندگان و پایداری عرضه اثر بگذارد.
در چنین شرایطی، کاهش مالیات و پرداخت یارانه می‌تواند بخشی از فشار هزینه را جذب کند؛ بااین‌حال، میزان اثرگذاری آن بر قیمت نهایی به رفتار بازار، هزینه‌های زنجیره تأمین و نحوه انتقال مزیت مالیاتی به مصرف‌کننده بستگی دارد.
از سوی دیگر، حمایت از اتانول نشان می‌دهد که سیاست سوختی برزیل علاوه بر کنترل هزینه‌های مصرف‌کنندگان، ملاحظات مربوط به تولید داخلی سوخت‌های زیستی و حفظ جایگاه آن‌ها در بازار را نیز در نظر می‌گیرد.
چشم‌انداز بازار سوخت برزیل
تمدید معافیت مالیاتی بنزین و اتانول و افزایش یارانه اتانول، بخشی از واکنش دولت برزیل به شرایط ناپایدار بازار جهانی انرژی است. حمایت تکمیلی از واردکنندگان گازوئیل نیز با هدف کاهش خطر اختلال در تأمین این سوخت و حفظ استمرار واردات اعلام شده است.
با وجود این، آثار نهایی بسته به روند قیمت جهانی نفت، هزینه‌های واردات، نحوه اجرای یارانه‌ها و میزان انتقال کاهش مالیات به قیمت مصرف‌کننده متفاوت خواهد بود. بنابراین، ارزیابی میزان کاهش واقعی قیمت سوخت و اثر نهایی این سیاست‌ها بر تورم، به داده‌های بازار در هفته‌های بعد نیاز دارد.
منابع رسمی و خبری:
۱. وزارت دارایی برزیل، ۹ اکتبر ۲۰۲۶: تمدید معافیت مالیاتی بنزین و اتانول و افزایش یارانه‌ها
۲. فرمان شماره ۱۳۱۳۴ مورخ ۹ اکتبر ۲۰۲۶: متن رسمی فرمان در وب‌سایت ریاست‌جمهوری برزیل
۳. Agência Brasil، ۹ اکتبر ۲۰۲۶: صفر شدن مالیات بنزین و افزایش یارانه‌های سوخت
