چین از اول اکتبر ۲۰۲۶، پس از تکمیل سهمیه سالانه واردات گوشت گاو از برزیل، تعرفه اضافی ۵۵ درصدی را بر محموله‌های مازاد بر سهمیه اعمال کرده است؛ اقدامی که در چارچوب سازوکار حفاظتی چین برای حمایت از صنعت داخلی دام و گوشت این کشور انجام می‌شود و می‌تواند بر روند صادرات گوشت گاو برزیل به یکی از مهم‌ترین بازارهای این کشور تأثیر قابل‌توجهی داشته باشد.

بر اساس اعلام رسمی وزارت بازرگانی چین، حجم واردات گوشت گاو برزیل در چارچوب سهمیه تعیین‌شده برای سال ۲۰۲۶، در تاریخ ۲۹ سپتامبر به ۱۰۰ درصد سقف تعیین‌شده رسید. طبق مقررات این سازوکار، از سومین روز پس از تکمیل سهمیه، واردات مازاد علاوه بر تعرفه عادی مشمول ۵۵ درصد تعرفه اضافی می‌شود. در نتیجه، از اول اکتبر، گوشت گاو برزیلی واردشده به چین در حجم مازاد سهمیه، علاوه بر تعرفه عادی ۱۲ درصدی، با ۵۵ درصد عوارض اضافی مواجه شده و مجموع تعرفه قابل اعمال به ۶۷ درصد می‌رسد.

سهمیه چین برای گوشت گاو برزیل چگونه تعیین شده است؟

این اتفاق در واقع ادامه یک سیاست تجاری است که چین از ابتدای سال ۲۰۲۶ اجرایی کرده است. بنابراین، تعرفه ۵۵ درصدی در روزهای اخیر به‌عنوان یک تعرفه جدید و اختصاصی علیه برزیل وضع نشده است؛ بلکه از ابتدای سال، چین برای واردات گوشت گاو از کشورهای مشمول، سهمیه‌های سالانه تعیین کرده و مقرر کرده است که حجم واردات بالاتر از این سهمیه‌ها با تعرفه اضافی مواجه شود.

وزارت کشاورزی و دامپروری برزیل نیز در ژوئیه ۲۰۲۶ تأکید کرده بود که این اقدام، یک تعرفه اختصاصی علیه صادرات برزیل نیست و برای واردات گوشت گاو از کشورهای مختلف در چارچوب یک سازوکار حفاظتی اعمال می‌شود. سهمیه اختصاص‌یافته به برزیل برای سال ۲۰۲۶، ۱.۱۰۶ میلیون تن تعیین شده بود که در داخل این سهمیه، تعرفه واردات ۱۲ درصدی اعمال می‌شود. تنها حجم مازاد بر سهمیه مشمول تعرفه اضافی ۵۵ درصدی خواهد شد.

بر اساس گزارش خدمات کشاورزی خارجی وزارت کشاورزی ایالات متحده، سهمیه اختصاص‌یافته به برزیل حدود ۴۱ درصد از کل سهمیه‌های تعیین‌شده در این سازوکار را تشکیل می‌دهد. این سهمیه برای سال ۲۰۲۷ به ۱.۱۲۸ میلیون تن و برای سال ۲۰۲۸ به ۱.۱۵۱ میلیون تن افزایش خواهد یافت. این سازوکار حفاظتی قرار است در مجموع برای سه سال اجرا شود.

چرا چین چنین محدودیتی را اعمال کرده است؟

هدف اصلی چین از اجرای این سازوکار، حمایت از صنعت داخلی دام و گوشت و کنترل فشار ناشی از افزایش واردات گوشت گاو عنوان شده است. رشد واردات طی سال‌های اخیر، بازار داخلی چین را تحت تأثیر قرار داده و پکن با تعیین سهمیه و اعمال تعرفه بالاتر برای حجم مازاد، تلاش دارد میان تأمین نیاز بازار داخلی و حمایت از تولیدکنندگان چینی تعادل ایجاد کند.

این سیاست در مورد چندین تأمین‌کننده بزرگ گوشت گاو چین اجرا شده و محدود به برزیل نیست. کشورهای مهم صادرکننده از جمله استرالیا و ایالات متحده نیز در این چارچوب با سهمیه‌های مشخص مواجه هستند. با این حال، اثر آن بر برزیل اهمیت بیشتری دارد، زیرا چین بزرگ‌ترین بازار صادراتی گوشت گاو برزیل محسوب می‌شود.

چرا این تصمیم برای برزیل اهمیت زیادی دارد؟

اهمیت اصلی این تصمیم به وابستگی قابل‌توجه صنعت گوشت برزیل به بازار چین بازمی‌گردد. در سال ۲۰۲۵، برزیل حدود ۱.۶۸ میلیون تن گوشت گاو به چین صادر کرد؛ حجمی که معادل حدود ۴۸ درصد کل صادرات گوشت گاو برزیل از نظر حجم بود. ارزش این صادرات نیز حدود ۸.۹ میلیارد دلار گزارش شده است. بنابراین، سهمیه ۱.۱۰۶ میلیون تنی تعیین‌شده برای سال ۲۰۲۶ به‌مراتب پایین‌تر از حجم صادرات برزیل به چین در سال گذشته است.

به بیان دیگر، بازار چین در سال ۲۰۲۵ پذیرای حجم بسیار بیشتری از گوشت گاو برزیلی نسبت به سقف تعیین‌شده برای سال ۲۰۲۶ بوده است. همین اختلاف باعث شده است که صنعت گوشت برزیل از ماه‌ها قبل نسبت به آثار احتمالی این سیاست بر تولید، قیمت دام، صادرات و درآمد شرکت‌های فرآوری و صادرکننده هشدار دهد.

گزارش رویترز در ماه مه ۲۰۲۶ نیز نشان می‌داد که انجمن صادرکنندگان گوشت گاو برزیل (ABIEC) احتمال کاهش حدود ۱۰ درصدی صادرات گوشت گاو برزیل در سال ۲۰۲۶ را در نتیجه محدودیت‌های بازار چین مطرح کرده بود. این انجمن همچنین هشدار داده بود که بازار دیگری به‌سادگی نمی‌تواند جایگاه چین را برای صادرات گوشت برزیل پر کند.

تکمیل سهمیه برزیل چه اتفاقی ایجاد کرده است؟

با نزدیک‌شدن به پایان سهمیه، صادرکنندگان برزیلی تلاش کردند هرچه سریع‌تر محموله‌های خود را در چارچوب سقف تعیین‌شده به چین ارسال کنند. در نهایت، طبق اعلام وزارت بازرگانی چین، حجم واردات مشمول این سازوکار در ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۶ به ۱۰۰ درصد سهمیه رسید.

وزارت بازرگانی چین در اطلاعیه رسمی خود در ۳۰ سپتامبر اعلام کرد که از ساعت صفر اول اکتبر، واردات گوشت گاو از برزیل که در چارچوب این سهمیه قرار نگیرد، علاوه بر تعرفه فعلی، مشمول ۵۵ درصد تعرفه اضافی خواهد شد.

به این ترتیب، از اول اکتبر ساختار تعرفه برای محموله‌های مازاد به شکل زیر است:

• سهمیه سال ۲۰۲۶ برزیل: ۱.۱۰۶ میلیون تن
• تعرفه داخل سهمیه: ۱۲ درصد
• تعرفه اضافی برای حجم مازاد: ۵۵ درصد
• مجموع تعرفه برای حجم مازاد: ۶۷ درصد

این افزایش قابل‌توجه هزینه واردات، رقابت‌پذیری گوشت برزیلی در بازار چین را کاهش می‌دهد؛ زیرا واردکنندگان چینی برای خرید محموله‌های خارج از سهمیه باید هزینه بسیار بیشتری پرداخت کنند. خبرگزاری Agência Brasil نیز تأکید کرده است که مجموع تعرفه ۶۷ درصدی، نگرانی قابل‌توجهی برای کشتارگاه‌ها و دامداران برزیلی ایجاد کرده است.

تلاش برزیل برای استفاده از سهمیه سایر کشورها

یکی از راهکارهایی که در روزهای اخیر مورد توجه برزیل قرار گرفته، تلاش برای استفاده از بخشی از ظرفیت سهمیه کشورهای دیگر است.

برخی مقام‌ها و فعالان صنعت برزیل موضوع استفاده از سهمیه باقی‌مانده کشورهایی مانند اروگوئه را مطرح کرده‌اند. با این حال، استفاده از سهمیه یک کشور دیگر منوط به پذیرش و موافقت طرف چینی است و صرفاً با توافق داخلی میان کشورهای صادرکننده امکان‌پذیر نیست.

بنابراین، حتی اگر در یک کشور دیگر ظرفیت استفاده‌نشده‌ای باقی مانده باشد، انتقال یا اختصاص آن به صادرکنندگان برزیلی نیازمند تأیید مقامات چینی خواهد بود. همین موضوع یکی از محورهای مذاکرات برزیل برای کاهش آثار محدودیت جدید بر صادرات گوشت است.

پیامدهای احتمالی برای صنعت گوشت برزیل

اجرای تعرفه ۶۷ درصدی برای محموله‌های مازاد می‌تواند چند پیامد برای زنجیره گوشت برزیل به همراه داشته باشد.

نخست، صادرات مستقیم به چین پس از تکمیل سهمیه با محدودیت جدی مواجه می‌شود. با توجه به اهمیت چین برای صادرکنندگان برزیلی، این مسئله می‌تواند شرکت‌های فرآوری گوشت و صادرکنندگان را به سمت بازارهای جایگزین سوق دهد.

دوم، احتمال افزایش عرضه گوشت در بازار داخلی برزیل وجود دارد. اگر بخشی از تولیدی که پیش‌تر برای صادرات به چین در نظر گرفته می‌شد نتواند به این بازار وارد شود، صادرکنندگان و تولیدکنندگان باید بازارهای دیگری برای آن پیدا کنند. در چنین شرایطی، افزایش عرضه داخلی می‌تواند بر قیمت دام و محصولات گوشتی در داخل برزیل نیز اثر بگذارد.

سوم، شرکت‌های برزیلی باید بازارهای صادراتی خود را متنوع‌تر کنند. بر اساس گزارش‌های اخیر، برزیل در حال بررسی و توسعه فرصت‌های صادراتی در بازارهایی مانند اندونزی، کره جنوبی و سایر مقاصد است. برای نمونه، افزایش تعداد واحدهای فرآوری گوشت برزیلی مجاز به صادرات به اندونزی یکی از مسیرهایی است که می‌تواند بخشی از فشار ناشی از محدودیت بازار چین را کاهش دهد.

آیا چین می‌تواند بازار برزیل را به‌طور کامل از دسترس خارج کند؟

در حال حاضر نمی‌توان گفت بازار چین به‌طور کامل از دسترس صادرکنندگان برزیلی خارج شده است. مسئله اصلی، محدود شدن حجم صادرات با تعرفه پایین‌تر است.

تا زمانی که حجم واردات برزیل در چارچوب سهمیه تعیین‌شده قرار داشته باشد، تعرفه ۱۲ درصدی برقرار است. مشکل زمانی ایجاد می‌شود که سهمیه سالانه تکمیل شود؛ زیرا صادرات مازاد با تعرفه ۵۵ درصدی اضافی مواجه خواهد شد و در نتیجه مجموع تعرفه به ۶۷ درصد می‌رسد.

از سوی دیگر، افزایش سهمیه در سال‌های آینده نشان می‌دهد که چین قصد ندارد واردات گوشت گاو برزیلی را به‌طور کامل متوقف کند. سهمیه برزیل از ۱.۱۰۶ میلیون تن در سال ۲۰۲۶ به ۱.۱۲۸ میلیون تن در سال ۲۰۲۷ و ۱.۱۵۱ میلیون تن در سال ۲۰۲۸ افزایش می‌یابد. با این حال، این ارقام همچنان با حجم صادرات برزیل به چین در سال ۲۰۲۵ فاصله دارند.

اهمیت این موضوع در روابط تجاری برزیل و چین

این تصمیم در شرایطی رخ می‌دهد که چین و برزیل روابط تجاری گسترده‌ای دارند و چین یکی از مهم‌ترین شرکای تجاری برزیل محسوب می‌شود. در حوزه کشاورزی و مواد غذایی نیز چین بازار اصلی بسیاری از محصولات برزیلی است.

از این منظر، موضوع گوشت گاو تنها یک مسئله مربوط به یک محصول خاص نیست؛ بلکه نمونه‌ای از تغییر شرایط تجارت جهانی محصولات کشاورزی است که در آن کشورها برای حمایت از تولید داخلی خود، از ابزارهایی مانند سهمیه واردات، تعرفه‌های حفاظتی و محدودیت‌های تجاری استفاده می‌کنند.

برای برزیل، چالش اصلی در کوتاه‌مدت، مدیریت حجم تولید و صادراتی است که بازار چین دیگر نمی‌تواند مانند گذشته جذب کند. در بلندمدت نیز توسعه بازارهای جدید و کاهش وابستگی به تعداد محدودی از مقاصد صادراتی می‌تواند به یکی از اولویت‌های صنعت گوشت این کشور تبدیل شود.

در مجموع، اعمال تعرفه اضافی ۵۵ درصدی پس از تکمیل سهمیه، نقطه مهمی در تجارت گوشت گاو برزیل و چین در سال ۲۰۲۶ به شمار می‌رود. برزیل همچنان امکان صادرات در چارچوب سهمیه تعیین‌شده را دارد، اما حجم صادرات با تعرفه عادی نسبت به سطح صادرات سال ۲۰۲۵ محدود شده است. از سوی دیگر، صادرات مازاد با مجموع تعرفه ۶۷ درصدی روبه‌رو خواهد شد؛ شرایطی که می‌تواند رقابت‌پذیری گوشت برزیلی در بازار چین را کاهش داده و صادرکنندگان این کشور را به سمت بازارهای جدید و راهکارهای تجاری جایگزین سوق دهد.

منابع:

• وزارت بازرگانی جمهوری خلق چین (MOFCOM)، اطلاعیه اجرای سازوکار حفاظتی گوشت گاو، ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶.
• وزارت کشاورزی و دامپروری برزیل (MAPA)، توضیحات رسمی درباره سهمیه و تعرفه واردات گوشت گاو چین، ۲۲ ژوئیه ۲۰۲۶.
• خبرگزاری Reuters، «China adds 55% tariff to Brazil beef imports as quota is hit»، ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶.
• Agência Brasil، «Carne brasileira vai pagar tarifa de 67% para entrar na China»، ۱ اکتبر ۲۰۲۶.
• Folha de S.Paulo، گزارش تکمیل سهمیه گوشت گاو برزیل در بازار چین، ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶.
• USDA Foreign Agricultural Service، گزارش بازار گوشت برزیل و سازوکار حفاظتی چین.