مبادلات تجاری برزیل با کشورهای عربی در فاصله ژانویه تا سپتامبر ۲۰۲۶ به ۲۳٫۳ میلیارد دلار رسید. بر اساس داده‌های وزارت توسعه، صنعت، تجارت و خدمات برزیل (MDIC) که توسط اتاق بازرگانی عربی ـ برزیلی گردآوری شده و خبرگزاری ANBA آن را گزارش کرده است، ارزش تجارت دو طرف در مقایسه با مدت مشابه سال ۲۰۲۵ حدود پنج درصد افزایش یافته است. در این دوره، هم صادرات برزیل به بازارهای عربی و هم واردات این کشور از منطقه رشد کردند؛ هرچند افزایش واردات سریع‌تر از صادرات بود.

افزایش ارزش مبادلات تجاری به ۲۳٫۳ میلیارد دلار

ارزش کل تجارت میان برزیل و کشورهای عربی در ۹ ماه نخست سال ۲۰۲۶ به حدود ۲۳٫۳ میلیارد دلار رسید. این رقم مجموع صادرات برزیل به کشورهای عربی و واردات آن از این کشورها را در بر می‌گیرد و نسبت به دوره مشابه سال قبل پنج درصد افزایش نشان می‌دهد.

این رشد در شرایطی ثبت شده است که بازار کشورهای عربی همچنان یکی از مقاصد مهم محصولات برزیلی، به‌ویژه کالاهای کشاورزی و مواد اولیه، به شمار می‌رود. در مقابل، برزیل نیز برای تأمین بخشی از نیازهای صنعتی و کشاورزی خود، از جمله برخی انواع سوخت و کودهای شیمیایی، به واردات از کشورهای این منطقه متکی است.

صادرات برزیل به کشورهای عربی به ۱۵٫۳ میلیارد دلار رسید

صادرات برزیل به کشورهای عربی در بازه ژانویه تا سپتامبر ۲۰۲۶ به ۱۵٫۳ میلیارد دلار رسید که در مقایسه با مدت مشابه سال ۲۰۲۵ رشد ۳٫۷ درصدی را نشان می‌دهد.

ترکیب صادرات برزیل به این بازارها همچنان متکی بر محصولات کشاورزی، غذایی و برخی مواد معدنی است. شکر، گوشت مرغ، ذرت، سنگ‌آهن و سویا از مهم‌ترین کالاهای صادراتی برزیل به کشورهای عربی بودند. حضور این محصولات در سبد صادراتی، اهمیت بخش کشاورزی و صنایع مرتبط با غذا را در روابط تجاری دو طرف نشان می‌دهد.

کشورهای عربی از نظر تقاضا، بازارهای متنوعی را تشکیل می‌دهند و نیازهای وارداتی آن‌ها با توجه به ساختار اقتصادی، جمعیت، ظرفیت تولید داخلی و نیازهای صنایع غذایی و کشاورزی متفاوت است. از این رو، بررسی بازارهای منطقه به‌صورت کشوربه‌کشور می‌تواند تصویر دقیق‌تری از فرصت‌های صادراتی ارائه دهد.

واردات برزیل از کشورهای عربی ۷٫۹ میلیارد دلار شد

در همین دوره، واردات برزیل از کشورهای عربی به ۷٫۹ میلیارد دلار رسید و نسبت به ۹ ماه نخست سال ۲۰۲۵ افزایش ۷٫۷ درصدی داشت. بنابراین، نرخ رشد واردات از نرخ رشد صادرات برزیل به این منطقه بیشتر بود.

از مهم‌ترین اقلام وارداتی برزیل از کشورهای عربی می‌توان به نفت خام، فرآورده‌های پالایش‌شده نفتی و انواع کودهای شیمیایی اشاره کرد. کودهای فسفاته، کودهای ترکیبی و کودهای نیتروژنی از جمله محصولات مهم این بخش هستند.

واردات کود برای برزیل از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ زیرا کشاورزی سهم قابل‌توجهی در اقتصاد و صادرات این کشور دارد و تولید محصولات کشاورزی به دسترسی پایدار به نهاده‌هایی مانند کود وابسته است. کشورهایی همچون مراکش و مصر نیز در تأمین بخشی از نیازهای کود شیمیایی برزیل نقش دارند.

مازاد تجاری برزیل همچنان مثبت ماند

با وجود افزایش واردات، تراز تجاری برزیل در مبادلات با کشورهای عربی همچنان مثبت بود. مازاد تجاری این کشور در ۹ ماه نخست سال ۲۰۲۶ حدود ۷٫۴ میلیارد دلار گزارش شد.

مازاد تجاری زمانی ایجاد می‌شود که ارزش صادرات یک کشور از ارزش واردات آن بیشتر باشد. در این مورد، صادرات ۱۵٫۳ میلیارد دلاری برزیل به کشورهای عربی از واردات ۷٫۹ میلیارد دلاری آن بیشتر بود؛ بنابراین، برزیل در تجارت با این مجموعه کشورها همچنان فروشنده خالص کالا باقی ماند.

با این حال، مازاد تجاری نسبت به مدت مشابه سال ۲۰۲۵ حدود ۰٫۴ درصد کاهش یافت. این تغییر در کنار رشد سریع‌تر واردات نسبت به صادرات نشان می‌دهد که افزایش ارزش کل مبادلات الزاماً به معنای افزایش مازاد تجاری نیست.

تغییرات تجارت در ماه سپتامبر

داده‌های ماه سپتامبر ۲۰۲۶ نیز تصویری متفاوت از عملکرد تجمعی ۹ماهه ارائه می‌کند. در این ماه، صادرات برزیل به کشورهای عربی در مقایسه با سپتامبر ۲۰۲۵ با کاهش ۷٫۱ درصدی به حدود ۲ میلیارد دلار رسید. واردات برزیل از این منطقه نیز ۹٫۷ درصد کاهش یافت و به حدود ۸۷۷٫۸ میلیون دلار رسید.

بنابراین، با وجود رشد پنج‌درصدی تجارت در مجموع ژانویه تا سپتامبر، صادرات و واردات در آخرین ماه این بازه نسبت به ماه مشابه سال قبل کاهش داشتند. این تفاوت اهمیت تفکیک داده‌های ماهانه از آمار تجمعی را نشان می‌دهد؛ زیرا عملکرد یک ماه لزوماً روند کلی چندماهه را منعکس نمی‌کند.

مهم‌ترین شرکای عربی برزیل

بر اساس گزارش منتشرشده از سوی ANBA، مصر، امارات متحده عربی، عربستان سعودی، الجزایر و مراکش از مهم‌ترین خریداران کالاهای برزیلی در میان کشورهای عربی بودند.

در سوی مقابل، عربستان سعودی، مراکش، مصر، الجزایر، امارات متحده عربی و عمان از جمله تأمین‌کنندگان مهم کالا برای بازار برزیل محسوب می‌شدند.

این ترکیب نشان می‌دهد که روابط تجاری برزیل با کشورهای عربی تنها به صادرات محصولات غذایی محدود نیست و در جهت مقابل، انرژی و نهاده‌های موردنیاز تولید نیز جایگاه مهمی دارند. با این حال، آمار تجمیعی منطقه‌ای به‌تنهایی برای تعیین فرصت‌های تجاری هر کشور کافی نیست و بررسی جداگانه تعرفه‌ها، استانداردها، مقررات وارداتی، مسیرهای حمل‌ونقل و تقاضای بازار هر کشور ضرورت دارد.

جایگاه کشورهای عربی در تجارت خارجی برزیل

در ۹ ماه نخست سال ۲۰۲۶، کشورهای عربی در مجموع سومین مقصد بزرگ صادرات برزیل پس از چین و ایالات متحده بودند. این مجموعه همچنین ششمین مبدأ بزرگ واردات برزیل به شمار می‌رفت؛ پس از چین، ایالات متحده، آلمان، آرژانتین و کره جنوبی.

این جایگاه نشان می‌دهد که کشورهای عربی در شبکه تجارت خارجی برزیل نقشی فراتر از یک بازار محدود منطقه‌ای دارند. از منظر صادرات، تقاضای این بازار برای کالاهایی مانند شکر، گوشت مرغ، ذرت، سویا و سنگ‌آهن اهمیت دارد؛ از منظر واردات نیز تأمین انرژی و نهاده‌های کشاورزی، به‌ویژه کودهای شیمیایی، از محورهای مهم مبادلات است.

فرصت‌ها و ملاحظات برای فعالان تجاری

رشد پنج‌درصدی تجارت برزیل با کشورهای عربی می‌تواند برای شرکت‌های فعال در حوزه تجارت بین‌الملل نشانه‌ای از تداوم اهمیت این مسیر تجاری باشد. با این حال، برای تبدیل این روند کلی به فرصت تجاری مشخص، لازم است تقاضای هر بازار و شرایط دسترسی به آن به‌طور جداگانه بررسی شود.

برای صادرکنندگان، شناخت محصولات موردنیاز کشورهای مقصد، الزامات استاندارد و گواهی‌های بهداشتی، شیوه‌های توزیع و هزینه‌های لجستیکی از عوامل مهم تصمیم‌گیری است. برای واردکنندگان نیز بررسی کیفیت و مشخصات فنی کالا، قابلیت اتکای تأمین‌کننده، شرایط پرداخت و مقررات وارداتی اهمیت دارد.

در زمینه همکاری‌های ایران و برزیل، این آمار به‌تنهایی اثبات‌کننده رشد تجارت ایران با کشورهای عربی یا وجود فرصت مشخص برای شرکت‌های ایرانی نیست؛ زیرا داده‌های گزارش‌شده مربوط به تجارت برزیل با مجموعه کشورهای عربی است، نه تجارت ایران و برزیل. با این حال، شناخت ساختار صادرات و واردات برزیل و بازارهای منطقه‌ای آن می‌تواند به ارزیابی دقیق‌تر ظرفیت‌های تجاری و زنجیره‌های تأمین کمک کند.

در مجموع، تجارت برزیل با کشورهای عربی در ۹ ماه نخست سال ۲۰۲۶ با رشد پنج‌درصدی به ۲۳٫۳ میلیارد دلار رسید. صادرات برزیل ۱۵٫۳ میلیارد دلار و واردات آن ۷٫۹ میلیارد دلار بود و مازاد تجاری این کشور در مبادلات با منطقه به ۷٫۴ میلیارد دلار رسید.

در حالی که صادرات برزیل عمدتاً شامل محصولات کشاورزی، غذایی و مواد معدنی بود، واردات از کشورهای عربی بیشتر در حوزه نفت، فرآورده‌های نفتی و کودهای شیمیایی اهمیت داشت. رشد سریع‌تر واردات نسبت به صادرات و کاهش محدود مازاد تجاری، در کنار افت ماهانه صادرات و واردات در سپتامبر، نشان می‌دهد که برای تحلیل دقیق‌تر این رابطه تجاری باید هم روند کلی و هم تغییرات ماهانه بررسی شوند.

منبع: خبرگزاری ANBA، بر پایه داده‌های وزارت توسعه، صنعت، تجارت و خدمات برزیل (MDIC) و اطلاعات گردآوری‌شده توسط اتاق بازرگانی عربی ـ برزیلی.

تاریخ انتشار گزارش: ۸ اکتبر ۲۰۲۶ | ۱۶ مهر ۱۴۰۵