شرکت چینی ByteDance، مالک پلتفرم تیک‌تاک، در حال بررسی گسترش حضور خود در صنعت مراکز داده برزیل است. بر اساس گزارش بلومبرگ، این شرکت به دنبال شناسایی توسعه‌دهنده‌ای برای اجرای مرحله دوم پروژه خود در بندر صنعتی پِسِم، در ایالت سئارا است؛ مرحله‌ای که احتمال دارد از پروژه ۱۰ میلیارد دلاری در حال ساخت این شرکت نیز بزرگ‌تر باشد.
شرکت فناوری چینی ByteDance، مالک پلتفرم اجتماعی TikTok، در حال بررسی توسعه زیرساخت‌های پردازش داده خود در شمال‌شرق برزیل است؛ اقدامی که در صورت تحقق می‌تواند موقعیت این کشور را به‌عنوان یکی از مقاصد مهم سرمایه‌گذاری در حوزه مراکز داده و زیرساخت‌های هوش مصنوعی در آمریکای لاتین تقویت کند.
بر اساس گزارشی که بلومبرگ در ۶ نوامبر ۲۰۲۶ منتشر کرد، ByteDance به دنبال همکاری با یک شرکت توسعه‌دهنده برای مدیریت مرحله دوم پروژه مرکز داده خود در مجموعه صنعتی و بندری پِسِم (Pecém)، واقع در ایالت سئارا است. به گفته منابع آگاه از مذاکرات، این مرحله جدید ممکن است از پروژه فعلی شرکت در همین منطقه، که ارزشی در حدود ۱۰ میلیارد دلار دارد، بزرگ‌تر باشد.
با این حال، برنامه توسعه مرحله دوم هنوز در دست بررسی است و تاکنون اطلاعات قطعی درباره میزان سرمایه‌گذاری، ظرفیت نهایی، زمان آغاز ساخت‌وساز یا زمان بهره‌برداری آن منتشر نشده است.
پروژه ۱۰ میلیارد دلاری ByteDance در برزیل
پروژه فعلی ByteDance در بندر پِسِم یکی از بزرگ‌ترین طرح‌های زیرساخت دیجیتال در برزیل و از مهم‌ترین سرمایه‌گذاری‌های در حال توسعه در حوزه مراکز داده در آمریکای لاتین به شمار می‌رود.
این پروژه با همکاری شرکت Omnia Data Centers، متعلق به گروه سرمایه‌گذاری Pátria، و شرکت Casa dos Ventos، فعال در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر، در حال اجراست. عملیات ساخت مرحله نخست آن از ژانویه ۲۰۲۶ آغاز شده است.
ارزش سرمایه‌گذاری این مرحله حدود ۱۰ میلیارد دلار برآورد شده و ظرفیت آن شامل حدود ۲۰۰ مگاوات بار فناوری اطلاعات است. با احتساب تجهیزات سرمایشی، سامانه‌های پشتیبان و سایر زیرساخت‌های مورد نیاز، تقاضای برق این مجموعه به حدود ۳۰۰ مگاوات می‌رسد.
پروژه پِسِم بخشی از برنامه گسترده‌تری است که در دسامبر ۲۰۲۵ با سرمایه‌گذاری اعلام‌شده حدود ۲۰۰ میلیارد رئال برای توسعه یک مجموعه مراکز داده در چند مرحله معرفی شد. بنابراین، رقم ۱۰ میلیارد دلار به مرحله در حال ساخت مربوط است و نباید با کل برنامه توسعه مجموعه اشتباه گرفته شود.
طبق اطلاعات منتشرشده از سوی شرکت‌های مشارکت‌کننده، بهره‌برداری از بخش‌هایی از مرحله نخست برای سال ۲۰۲۷ برنامه‌ریزی شده و توسعه تدریجی مجموعه در سال‌های بعد ادامه خواهد یافت.
بررسی مرحله دوم و احتمال احداث مرکز داده‌ای دیگر
گزارش بلومبرگ علاوه بر برنامه توسعه مرحله دوم در پِسِم، از مذاکرات اولیه ByteDance با توسعه‌دهندگان برای ایجاد یک مرکز داده دیگر در خارج از محدوده بندر نیز خبر می‌دهد.
بر اساس اطلاعات منابع آگاه، مرکز احتمالی جدید می‌تواند ظرفیتی مشابه پروژه فعلی داشته باشد و خدمات خود را به مشتریان بازار داخلی برزیل ارائه کند.
این موضوع از نظر ساختار اقتصادی پروژه اهمیت دارد؛ زیرا مراکز داده مستقر در منطقه ویژه صادراتی پِسِم برای برخورداری از برخی مشوق‌های مالیاتی باید فعالیت خود را در چارچوب صادرات داده انجام دهند. در مقابل، تأسیسات احتمالی خارج از محدوده بندر می‌توانند با هدف پاسخ‌گویی به تقاضای بازار داخلی برزیل توسعه یابند.
در حال حاضر، مذاکرات مربوط به این مرکز داده خارج از بندر نیز در مراحل اولیه قرار دارد و جزئیات نهایی درباره محل احداث، سرمایه‌گذاری و زمان‌بندی آن اعلام نشده است.
چرا شمال‌شرق برزیل برای توسعه مراکز داده جذاب است؟
انتخاب ایالت سئارا برای اجرای چنین پروژه بزرگی اتفاقی نیست. این منطقه از چند مزیت مهم برای توسعه زیرساخت‌های دیجیتال و مراکز داده برخوردار است.
نخستین مزیت، ظرفیت بالای تولید انرژی‌های تجدیدپذیر، به‌ویژه انرژی بادی و خورشیدی، در شمال‌شرق برزیل است. مراکز داده به دلیل فعالیت مستمر سرورها، تجهیزات پردازشی و سامانه‌های خنک‌کننده، به برق پایدار و قابل‌توجهی نیاز دارند. دسترسی به منابع انرژی تجدیدپذیر می‌تواند در تأمین بخشی از این نیاز و کاهش وابستگی پروژه‌ها به منابع انرژی فسیلی نقش مؤثری ایفا کند.
در همین راستا، شرکت‌های Omnia و Casa dos Ventos در ماه مه ۲۰۲۶ توافق‌نامه‌ای ۲۰ ساله به ارزش تقریبی ۲ میلیارد دلار برای تأمین انرژی تجدیدپذیر مرکز داده ByteDance امضا کردند. این توافق نشان‌دهنده اهمیت تأمین بلندمدت انرژی در توسعه چنین زیرساخت‌هایی است.
مزیت دوم، موقعیت ارتباطی منطقه است. شهر فورتالزا، مرکز ایالت سئارا، یکی از نقاط مهم اتصال کابل‌های فیبر نوری زیردریایی در آمریکای جنوبی محسوب می‌شود. این کابل‌ها ارتباطات داده‌ای برزیل را با بازارهای بین‌المللی، از جمله آمریکای شمالی، اروپا و آفریقا، برقرار می‌کنند.
نزدیکی بندر پِسِم به این زیرساخت ارتباطی، امکان انتقال سریع داده‌ها و اتصال به شبکه‌های بین‌المللی را فراهم می‌کند؛ عاملی که برای شرکت‌های فعال در حوزه رایانش ابری، هوش مصنوعی و خدمات دیجیتال اهمیت بالایی دارد.
رقابت برزیل برای جذب سرمایه‌گذاری در صنعت مراکز داده
توسعه پروژه ByteDance در شرایطی دنبال می‌شود که رقابت میان کشورهای آمریکای لاتین برای جذب سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های دیجیتال رو به افزایش است.
کشورهایی مانند شیلی و آرژانتین نیز با توسعه زیرساخت‌های ارتباطی، ارائه مشوق‌های سرمایه‌گذاری و تلاش برای تأمین انرژی مورد نیاز، به دنبال جذب پروژه‌های بزرگ مراکز داده هستند.
بر اساس اطلاعات انجمن صنعت فناوری اطلاعات و ارتباطات برزیل (Brasscom)، ظرفیت مراکز داده این کشور از سال ۲۰۲۲ بیش از دو برابر شده و از یک گیگاوات فراتر رفته است. این انجمن همچنین رشد سالانه حدود ۲۰ درصدی ظرفیت نصب‌شده مراکز داده برزیل تا سال ۲۰۳۱ را پیش‌بینی کرده است.
این روند نشان می‌دهد که بازار برزیل در حال تبدیل‌شدن به یکی از مقاصد مهم سرمایه‌گذاری در حوزه زیرساخت‌های پردازشی و خدمات دیجیتال است؛ بازاری که رشد تقاضا برای هوش مصنوعی، خدمات ابری و پردازش حجم بالای داده می‌تواند به توسعه بیشتر آن کمک کند.
دولت برزیل نیز با طراحی مشوق‌های مالیاتی برای واردات تجهیزات و توسعه زیرساخت‌های مراکز داده، در تلاش است جذابیت این کشور را برای سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی افزایش دهد. از جمله این اقدامات، چارچوب تشویقی مالیاتی موسوم به Redata است که با هدف کاهش هزینه‌های سرمایه‌گذاری در این صنعت دنبال می‌شود.
چالش‌های زیست‌محیطی و حقوقی پروژه پِسِم
با وجود ظرفیت اقتصادی و فناوری این پروژه، توسعه مرکز داده ByteDance در ایالت سئارا با انتقادها و چالش‌های حقوقی و زیست‌محیطی نیز روبه‌رو شده است.
در سپتامبر ۲۰۲۶، دادستانی فدرال برزیل (MPF) و دفتر مدافع عمومی فدرال (DPU) با طرح دعوای حقوقی از مراجع قضایی خواستند بهره‌برداری از مرکز داده پِسِم تا زمان انجام مشاوره رسمی با جامعه بومی آناسِه (Anacé) و تهیه ارزیابی جامع اثرات زیست‌محیطی متوقف بماند.
این نهادها همچنین خواستار بررسی و پایش تأثیرات احتمالی پروژه بر منابع آب، شبکه برق، آلودگی صوتی و جوامع محلی اطراف محل احداث شده‌اند.
یکی از محورهای اصلی نگرانی‌ها، میزان مصرف آب در منطقه و تأثیر احتمالی فعالیت یک مرکز داده بزرگ بر منابع آبی محلی است. از آنجا که مراکز داده برای خنک‌سازی تجهیزات و حفظ شرایط عملیاتی به زیرساخت‌های سرمایشی نیاز دارند، مدیریت مصرف آب و انرژی از موضوعات مهم در ارزیابی اثرات زیست‌محیطی این نوع پروژه‌ها محسوب می‌شود.
این پرونده نشان می‌دهد که توسعه زیرساخت‌های دیجیتال در برزیل، علاوه بر تأمین مالی و فناوری، به رعایت الزامات زیست‌محیطی، حقوق جوامع محلی و چارچوب‌های قانونی نیز وابسته است.
چشم‌انداز توسعه زیرساخت هوش مصنوعی در برزیل
بررسی توسعه مرحله دوم پروژه ByteDance در پِسِم و مذاکرات اولیه برای احداث یک مرکز داده دیگر، بیانگر اهمیت فزاینده برزیل در نقشه سرمایه‌گذاری جهانی زیرساخت‌های دیجیتال است.
ترکیب ظرفیت تولید انرژی‌های تجدیدپذیر، دسترسی به شبکه‌های بین‌المللی فیبر نوری، موقعیت جغرافیایی مناسب و سیاست‌های تشویقی دولت می‌تواند این کشور را به یکی از قطب‌های مهم مراکز داده و پردازش هوش مصنوعی در آمریکای لاتین تبدیل کند.
با این حال، تحقق طرح‌های جدید به تصمیم نهایی سرمایه‌گذار، انتخاب توسعه‌دهندگان، تأمین مالی، ظرفیت شبکه برق و حل مسائل حقوقی و زیست‌محیطی وابسته خواهد بود.
در مجموع، پروژه ByteDance در ایالت سئارا را می‌توان نمونه‌ای از پیوند سرمایه‌گذاری خارجی، انرژی‌های تجدیدپذیر و اقتصاد دیجیتال در برزیل دانست؛ روندی که در صورت موفقیت می‌تواند فرصت‌های تازه‌ای برای توسعه بازار خدمات فناوری، زیرساخت‌های ارتباطی و سرمایه‌گذاری‌های مرتبط با هوش مصنوعی در این کشور ایجاد کند.
منابع:
- Bloomberg، ۶ نوامبر ۲۰۲۶
- Reuters، ۶ نوامبر ۲۰۲۶
- Exame، گزارش صنعت مراکز داده برزیل
- دولت ایالت سئارا، اطلاعیه پروژه مرکز داده پِسِم
- دادستانی فدرال برزیل (MPF)، اطلاعیه حقوقی مربوط به پروژه مرکز داده پِسِم، سپتامبر ۲۰۲۶
