ارزش صادرات برزیل به ایران در فاصله ژانویه تا اکتبر ۲۰۲۶ به ۲ میلیارد و ۶۶۰ میلیون دلار رسید. این رقم در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته ۱۵.۲ درصد افزایش نشان میدهد. در مقابل، واردات برزیل از ایران در همین دوره ۳۳.۰۷ میلیون دلار ثبت شده است؛ آماری که از تداوم فاصله قابلتوجه میان ارزش صادرات و واردات دو کشور حکایت دارد.
بر اساس دادههای سامانه آمار تجارت خارجی برزیل، Comex Stat، وابسته به وزارت توسعه، صنعت، تجارت و خدمات این کشور (MDIC)، ارزش صادرات برزیل به ایران در ۱۰ ماه نخست سال ۲۰۲۶ به حدود ۲.۶۶ میلیارد دلار رسیده است. این میزان در مقایسه با دوره مشابه سال ۲۰۲۵، رشد ۱۵.۲ درصدی را نشان میدهد و جایگاه محصولات کشاورزی را در مبادلات تجاری دو کشور برجسته میکند.
در همین بازه زمانی، ارزش واردات برزیل از ایران حدود ۳۳ میلیون و ۷۰ هزار دلار گزارش شده است. بر این اساس، تراز تجاری برزیل در مبادلات با ایران با مازادی در حدود ۲ میلیارد و ۶۲۰ میلیون دلار همراه بوده است؛ موضوعی که نشاندهنده عدم توازن چشمگیر در ساختار تجارت دوجانبه است.
محصولات کشاورزی؛ محور اصلی صادرات برزیل به ایران
بررسی ترکیب کالاهای صادراتی برزیل به ایران نشان میدهد که بخش عمده ارزش صادراتی دو کشور در این مسیر به محصولات کشاورزی و کالاهای مرتبط با زنجیره تولید غلات اختصاص دارد.
در میان اقلام اصلی صادراتی برزیل به ایران طی ژانویه تا اکتبر ۲۰۲۶، دانه سویا با ارزشی در حدود ۸۸۵.۸ میلیون دلار در رتبه نخست قرار گرفته است. پس از آن، ذرت با حدود ۸۷۶.۳ میلیون دلار و کنجاله سویا با حدود ۷۷۴ میلیون دلار، مهمترین اقلام صادراتی برزیل به بازار ایران بودهاند.
همچنین ارزش صادرات شکر در این دوره به حدود ۱۲۰.۴ میلیون دلار رسیده است.
| محصول صادراتی | ارزش صادرات |
|---|---|
| دانه سویا | ۸۸۵.۸ میلیون دلار |
| ذرت | ۸۷۶.۳ میلیون دلار |
| کنجاله سویا | ۷۷۴ میلیون دلار |
| شکر | ۱۲۰.۴ میلیون دلار |
این ارقام نشان میدهد که زنجیره محصولات سویا و ذرت، سهم مهمی در تجارت برزیل با ایران دارد. استمرار تقاضا برای نهادههای کشاورزی و کالاهای اساسی، یکی از عوامل اهمیت بازار ایران برای صادرکنندگان برزیلی در این بخش به شمار میرود.
عملکرد تجارت در اکتبر ۲۰۲۶
بررسی آمار ماه اکتبر نیز تصویری از روند مبادلات دو کشور در آخرین ماه مورد بررسی ارائه میدهد. بر اساس دادههای منتشرشده، صادرات برزیل به ایران در اکتبر ۲۰۲۶ به حدود ۴۲۴ میلیون دلار رسید؛ در حالی که واردات این کشور از ایران در همین ماه حدود ۵۷۵ هزار دلار بود.
در میان محصولات اصلی صادراتی برزیل به ایران در اکتبر، ذرت با ارزشی در حدود ۲۳۷ میلیون دلار بیشترین سهم را به خود اختصاص داد. ارزش صادرات سویا نیز حدود ۱۰۴ میلیون دلار و صادرات کنجاله سویا حدود ۵۳.۵ میلیون دلار ثبت شده است. صادرات شکر نیز در این ماه به حدود ۲۷.۷ میلیون دلار رسید.
مقایسه عملکرد برخی محصولات با اکتبر سال ۲۰۲۵، تغییرات متفاوتی را نشان میدهد:
-
دانه سویا: افزایش ۶۳.۴ درصدی ارزش صادرات
-
کنجاله سویا: افزایش ۶۵ درصدی
-
ذرت: کاهش ۲۰.۵ درصدی
-
شکر: افزایش ۷.۱ درصدی
این تغییرات نشان میدهد که اگرچه ذرت همچنان یکی از مهمترین اقلام صادراتی برزیل به ایران بوده، رشد صادرات سویا و کنجاله سویا در اکتبر نیز قابلتوجه بوده است.
ایران در میان مقاصد صادراتی برزیل
بر اساس آمار مربوط به اکتبر ۲۰۲۶، ایران در رتبه بیستوپنجم مقاصد صادراتی برزیل قرار گرفته و حدود ۱.۱ درصد از کل صادرات این کشور در آن ماه به بازار ایران اختصاص داشته است.
این جایگاه، در کنار ارزش بالای صادرات محصولات کشاورزی برزیل به ایران، نشاندهنده اهمیت بازار ایران در بخشی از تجارت خارجی برزیل است. البته باید توجه داشت که رتبه بیستوپنجم و سهم ۱.۱ درصدی مربوط به عملکرد ماه اکتبر است و نباید آن را به کل دوره ژانویه تا اکتبر تعمیم داد.
عدم توازن تجاری؛ فرصتی برای توسعه صادرات ایران
یکی از نکات مهم در آمار تجارت دو کشور، فاصله قابلتوجه میان ارزش صادرات برزیل به ایران و واردات این کشور از ایران است. در حالی که برزیل طی ۱۰ ماه نخست سال ۲۰۲۶ بیش از ۲.۶۶ میلیارد دلار کالا به ایران صادر کرده، ارزش واردات آن از ایران تنها حدود ۳۳.۰۷ میلیون دلار بوده است.
این اختلاف، ضرورت بررسی ظرفیتهای صادراتی ایران به بازار برزیل را برجسته میکند. شناسایی کالاهای دارای مزیت رقابتی، توسعه ارتباط میان صادرکنندگان و واردکنندگان، معرفی توانمندیهای تولیدی ایران و بررسی الزامات استانداردی و تجاری بازار برزیل میتواند در مسیر متوازنتر شدن مبادلات دو کشور مؤثر باشد.
با توجه به ظرفیتهای ایران در حوزههایی مانند محصولات پتروشیمی، مواد معدنی، برخی محصولات کشاورزی، خشکبار و کالاهای صنعتی، بررسی دقیقتر نیاز بازار برزیل و موانع ورود کالاهای ایرانی میتواند زمینهساز فرصتهای تازه برای توسعه همکاریهای اقتصادی باشد. البته بالفعل شدن این ظرفیتها به بررسی تقاضای وارداتی برزیل، قیمت تمامشده، الزامات قانونی و امکانپذیری مسیرهای مالی و حملونقل نیاز دارد.
آمار ۱۰ ماه نخست سال ۲۰۲۶ نشان میدهد که تجارت برزیل با ایران همچنان بهشدت تحت تأثیر صادرات محصولات کشاورزی برزیل قرار دارد. رشد ۱۵.۲ درصدی صادرات برزیل به ایران و ثبت بیش از ۲.۶۶ میلیارد دلار صادرات در این دوره، در کنار واردات محدود کالا از ایران، تصویری از یک رابطه تجاری نامتوازن ارائه میدهد.
در چنین شرایطی، توسعه صادرات ایران به برزیل نیازمند شناسایی دقیق فرصتهای بازار، معرفی ظرفیتهای تولیدی کشور و تقویت ارتباطات تجاری میان فعالان اقتصادی دو طرف است. حرکت به سمت تجارت متوازنتر میتواند زمینه گسترش همکاریهای اقتصادی ایران و برزیل را فراهم کند.
منبع: سامانه Comex Stat، وزارت توسعه، صنعت، تجارت و خدمات برزیل (MDIC)؛ دادههای تجارت خارجی تا اکتبر ۲۰۲۶، با بهروزرسانی ۱۲ نوامبر ۲۰۲۶.
دوره آماری: ژانویه تا اکتبر ۲۰۲۶؛ بهجز آمارهای بخش عملکرد ماهانه و رتبه مقصد صادراتی که مربوط به اکتبر ۲۰۲۶ است.