شرکت پژوهش انرژی برزیل (EPE) در برنامه ده‌ساله توسعه انرژی این کشور، سرمایه‌گذاری موردنیاز برای توسعه و نوسازی عرضه و زیرساخت‌های انرژی در فاصله سال‌های ۲۰۲۷ تا ۲۰۳۶ را حدود ۳٫۳ تریلیون رئال برآورد کرده است. این برنامه همچنین رشد سالانه ۳٫۴ درصدی مصرف برق و رسیدن تقاضای برق به ۹۷۹ تراوات‌ساعت در سال ۲۰۳۶ را پیش‌بینی می‌کند.
انتشار برنامه ده‌ساله توسعه انرژی برزیل
وزارت معادن و انرژی برزیل (MME) و شرکت پژوهش انرژی این کشور (EPE) در ۸ اکتبر ۲۰۲۶ گزارش خلاصه برنامه ده‌ساله توسعه انرژی ۲۰۳۶، موسوم به PDE 2036، را منتشر کردند. این سند چشم‌انداز عرضه و تقاضای انرژی برزیل را در دوره ۲۰۲۷ تا ۲۰۳۶ ترسیم می‌کند و در حال حاضر برای دریافت نظرها و پیشنهادهای عمومی در مرحله مشاوره قرار دارد.
برنامه PDE یکی از ابزارهای برنامه‌ریزی بلندمدت بخش انرژی برزیل است که با هدف شناسایی نیازهای آینده، بررسی ظرفیت‌های عرضه و ارزیابی زیرساخت‌های موردنیاز تدوین می‌شود. این برنامه مبنایی تحلیلی برای تصمیم‌گیری نهادهای دولتی و فعالان بخش خصوصی فراهم می‌کند، اما به‌خودی‌خود به معنای تصویب یا اجرای تمام سرمایه‌گذاری‌های پیش‌بینی‌شده نیست.
برآورد ۳٫۳ تریلیون رئال برای توسعه و نوسازی انرژی
بر اساس گزارش خلاصه PDE 2036، سرمایه‌گذاری موردنیاز برای گسترش و نوسازی عرضه و زیرساخت‌های انرژی برزیل در فاصله سال‌های ۲۰۲۷ تا ۲۰۳۶ حدود ۳٫۳ تریلیون رئال برآورد شده است.
این رقم چشم‌انداز کلی سرمایه‌گذاری در بخش انرژی را نشان می‌دهد و به مجموعه‌ای از بخش‌ها و فناوری‌ها مربوط است؛ از جمله تولید و عرضه انرژی، توسعه زیرساخت‌های برق، نفت و گاز و سایر حامل‌های انرژی. بنابراین، نباید کل این مبلغ را صرفاً به شبکه انتقال برق یا یک فناوری خاص نسبت داد.
اهمیت این برآورد در آن است که توسعه اقتصادی، برقی‌شدن فعالیت‌ها و شکل‌گیری تقاضاهای جدید، به ظرفیت تولید و زیرساخت‌های متناسب نیاز دارد. برنامه‌ریزی برای توسعه و نوسازی این زیرساخت‌ها می‌تواند چارچوبی برای ارزیابی فرصت‌های سرمایه‌گذاری و تصمیم‌گیری فعالان بازار انرژی فراهم کند.
رشد مصرف برق و نیاز به توسعه زیرساخت‌ها
در سناریوی مرجع برنامه PDE 2036، مصرف برق برزیل با متوسط رشد سالانه ۳٫۴ درصدی، از سطح پیش‌بینی‌شده سال ۲۰۲۶ به ۹۷۹ تراوات‌ساعت در سال ۲۰۳۶ می‌رسد.
برای پاسخ‌گویی به این تقاضا و تأمین نیازهای عملیاتی شبکه، تولید برق نیز در سال ۲۰۳۶ حدود ۱٬۱۳۳ تراوات‌ساعت پیش‌بینی شده است؛ درحالی‌که مقدار مورد انتظار برای سال ۲۰۲۶ حدود ۸۲۹ تراوات‌ساعت است.
گسترش فعالیت‌های اقتصادی، برقی‌شدن بخش‌های مختلف، توسعه خودروهای برقی و افزایش مصرف مراکز داده از عوامل مؤثر بر رشد تقاضای برق در این برنامه هستند. در کنار افزایش ظرفیت تولید، مدیریت مصرف، بهبود بهره‌وری انرژی و توسعه زیرساخت‌های شبکه نیز برای حفظ پایداری تأمین برق اهمیت دارند.
طبق گزارش EPE، بهبود بهره‌وری انرژی می‌تواند در طول دوره برنامه از مصرف حدود ۵۳ تراوات‌ساعت برق جلوگیری کند؛ رقمی که به صرفه‌جویی پیش‌بینی‌شده در سناریوی برنامه مربوط است، نه کاهش مصرفی که تاکنون محقق شده باشد.
انرژی‌های تجدیدپذیر و نیاز به انعطاف‌پذیری شبکه
برنامه PDE 2036 افزایش سهم منابع تجدیدپذیر در ماتریس انرژی برزیل از ۵۰٫۲ درصد در سال ۲۰۲۶ به ۵۱٫۲ درصد در سال ۲۰۳۶ را پیش‌بینی می‌کند. در بخش تولید برق، سهم منابع تجدیدپذیر همچنان نزدیک به ۹۰ درصد برآورد شده است.
بر اساس این برنامه، انرژی خورشیدی و بادی در پاسخ‌گویی به تقاضای آینده نقش پررنگ‌تری خواهند داشت و مجموع سهم آن‌ها از تولید برق می‌تواند در سال ۲۰۳۶ به حدود یک‌سوم برسد.
با افزایش سهم منابعی که تولید آن‌ها به شرایط آب‌وهوایی وابسته است، نیاز به مدیریت نوسانات تولید و ایجاد انعطاف‌پذیری در سیستم برق نیز بیشتر می‌شود. به همین دلیل، برنامه توسعه انرژی علاوه بر ظرفیت تولید، به فناوری‌های ذخیره‌سازی و راهکارهای مدیریت تقاضا نیز توجه دارد.
در سناریوی برنامه، ظرفیت ۷٫۲ گیگاواتی برای سامانه‌های ذخیره‌سازی انرژی با باتری و حدود ۲ گیگاوات ظرفیت نیروگاه‌های برق‌آبی تلمبه‌ذخیره‌ای در توسعه آتی سیستم مطرح شده است. این ظرفیت‌ها در چارچوب پیش‌بینی‌های برنامه قرار دارند و نباید به‌عنوان پروژه‌هایی که همگی قرارداد بسته یا اجرا شده‌اند معرفی شوند.
نفت، گاز طبیعی و سوخت‌های زیستی در چشم‌انداز انرژی
با وجود گسترش منابع تجدیدپذیر، نفت، گاز طبیعی و سوخت‌های زیستی همچنان در برنامه انرژی برزیل جایگاه مهمی دارند.
بر اساس سناریوی PDE 2036، تولید نفت برزیل می‌تواند در سال ۲۰۳۶ به حدود ۴٫۹ میلیون بشکه در روز برسد. همچنین، تولید خالص گاز طبیعی در همین سال حدود ۱۳۵ میلیون مترمکعب در روز پیش‌بینی شده است؛ رقمی که نسبت به سال ۲۰۲۶ افزایش ۸۵ درصدی را نشان می‌دهد.
در بخش سوخت‌های زیستی نیز برنامه افزایش تولید اتانول از ۴۱٫۳ میلیارد لیتر در سال ۲۰۲۶ به ۵۲٫۷ میلیارد لیتر در سال ۲۰۳۶ و افزایش تولید بیودیزل از ۱۰٫۶ میلیارد لیتر به ۱۴٫۸ میلیارد لیتر را پیش‌بینی می‌کند.
با این حال، این برنامه همچنان چالش‌هایی را در زمینه تأمین برخی فرآورده‌های نفتی مطرح می‌کند. برآوردها نشان می‌دهند که برزیل با وجود افزایش تولید نفت و ظرفیت پالایش، در سال ۲۰۳۶ همچنان واردکننده خالص فرآورده‌های نفتی خواهد بود و وابستگی به واردات گازوئیل می‌تواند در حدود ۲۵ درصد باقی بماند.
این چشم‌انداز نشان می‌دهد که برنامه‌ریزی انرژی برزیل تنها بر افزایش تولید برق یا توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر متمرکز نیست، بلکه امنیت تأمین، تنوع‌بخشی به منابع و توسعه زنجیره‌های مختلف انرژی را نیز در بر می‌گیرد.
فرصت‌های بالقوه برای سرمایه‌گذاری و همکاری بین‌المللی
برآورد سرمایه‌گذاری ۳٫۳ تریلیون رئالی، همراه با پیش‌بینی افزایش مصرف برق و توسعه زیرساخت‌های انرژی، اهمیت برنامه‌ریزی برای مشارکت بخش خصوصی و ارزیابی فرصت‌های همکاری بین‌المللی را برجسته می‌کند.
توسعه شبکه برق، فناوری‌های ذخیره‌سازی، بهره‌وری انرژی، انرژی خورشیدی و بادی، زیرساخت‌های نفت و گاز و سوخت‌های زیستی از جمله حوزه‌هایی هستند که در چشم‌انداز ده‌ساله انرژی برزیل مورد توجه قرار گرفته‌اند.
برای فعالان اقتصادی و سرمایه‌گذاران خارجی، این برنامه می‌تواند نقطه شروعی برای بررسی نیازهای آتی بازار و شناسایی حوزه‌های بالقوه همکاری باشد. با این حال، تعیین فرصت‌های عملی به بررسی مقررات، سازوکارهای تأمین مالی، شرایط ورود به بازار، پروژه‌های مشخص و مناقصه‌های مربوط نیاز دارد. انتشار این برنامه به‌تنهایی به معنای تضمین دسترسی سرمایه‌گذاران خارجی به پروژه‌ها یا بازدهی مشخص نیست.
مهلت مشارکت عمومی در برنامه PDE 2036
وزارت معادن و انرژی برزیل، مشاوره عمومی درباره گزارش خلاصه PDE 2036 را در ۸ اکتبر ۲۰۲۶ آغاز کرد. بر اساس اطلاعیه رسمی، ذی‌نفعان، شرکت‌ها، متخصصان و شهروندان می‌توانند نظرها و پیشنهادهای خود را تا ۶ نوامبر ۲۰۲۶ ارائه دهند.
این فرایند با هدف دریافت دیدگاه‌های عمومی و بررسی موضوعاتی انجام می‌شود که می‌توانند در نسخه نهایی برنامه و مطالعات تکمیلی آن مورد توجه قرار گیرند. وزارت معادن و انرژی و شرکت پژوهش انرژی برزیل پس از ارزیابی فنی پیشنهادهای دریافتی، آن‌ها را در فرایند تکمیل گزارش بررسی خواهند کرد.
جمع‌بندی
برنامه ده‌ساله توسعه انرژی برزیل برای دوره ۲۰۲۷ تا ۲۰۳۶، سرمایه‌گذاری موردنیاز بخش انرژی را حدود ۳٫۳ تریلیون رئال برآورد می‌کند و رشد تقاضای برق، توسعه منابع تجدیدپذیر، افزایش تولید نفت و گاز و نوسازی زیرساخت‌ها را از محورهای اصلی چشم‌انداز آینده این بخش می‌داند. این سند یک چارچوب برنامه‌ریزی و پیش‌بینی است و ارقام آن باید به‌عنوان برآوردهای آینده‌نگر، نه نتایج تحقق‌یافته یا سرمایه‌گذاری قطعی، تفسیر شوند.
منابع:
- شرکت پژوهش انرژی برزیل (EPE)، گزارش خلاصه برنامه ده‌ساله توسعه انرژی ۲۰۳۶، منتشرشده در اکتبر ۲۰۲۶.
- وزارت معادن و انرژی برزیل (MME)، اطلاعیه آغاز مشاوره عمومی PDE 2036، منتشرشده در ۸ اکتبر ۲۰۲۶.
لینک‌های رسمی:
